archiveren

Viking

8203a486aacd1a3597467716f77444341587343
Er is een beroepsgroep waarin ik mij nog niet verdiepte, maar die wel mijn warme belangstelling geniet; de Viking. Toen ik het boek Noormannen van John Haywood zag liggen moest het gekocht én direct gelezen worden.

Goed 400 pagina’s en een ware stortvloed van informatie. Ieder hoofdstuk beschrijft de Viking in een ander deel van Europa, Azië én Noord-Amerika. Ook de oorsprong, de Godenwereld en hun scheepsbouw komen uitgebreid aan bod. Om direct maar een mythe te ontkrachten, een Viking had geen gehoornde helm. Beetje jammer vond ik het.

Nu wist ik dat de Vikingen behoorlijk huis hielden in Europa, maar het is fascinerend om te lezen hoe ze aan de wieg van het huidige Rusland stonden. Dat ze deelnamen aan kruistochten. Hoe ze steeds verder naar het Westen trokken en uiteindelijk in Noord-Amerika belandden. Dat ze niet op grondgebied uit waren, maar voornamelijk op buit. Dat ze toch nederzettingen bouwden in Engeland en in sommige gebieden een enorme genetische erfenis achterlieten. Dat ze op soms erg onwaarschijnlijke plekken toch opdoken;

In de loop van hun expedities naar Iberia hebben Vikingen misschien per toeval het eiland Madeira ontdekt. Het bewijs hiervoor komt van een ongebruikelijke bron: het DNA van huismuizen van Madeira. Dit geeft aan dat ze, waarschijnlijk als verstekelingen, ergens tussen 900-1050 geïntroduceerd werden op het destijds onbewoonde eiland.

Ik smul van zulke feiten. Ook Dorestad ontbreekt niet. Zwaar geplunderd, maar Dorestad profiteerde wellicht ook van de Vikingrooftochten;

Het is heel goed mogelijk dat Dorestad indirect profiteerde van Vikingrooftochten elders. Terwijl rijkdom terugvloeide naar Scandinavië vanuit West-Europa, stimuleerde dit de handel waarmee het ruimschoots compenseerde voor de schade die Dorestad zelf was toegebracht; de Vikingen waren grote herverdelers van rijkdom.

Omdat Vikingen niet bekend staan om hun geletterdheid, zijn we afhankelijk van opgravingen, mythen en legenden, geschiedschrijvers en verslagen van bezoekers, zoals de Arabier Ahmed ibn Fadla. Hij schreef een indrukwekkend verslag van een begrafenisritueel, waarbij een slavenmeisje geofferd werd.

Ik ben mijn aantekeningen aan het doornemen en het zijn er teveel. Ik weet nu hoe Groenland aan zijn naam komt, ik weet dat tot het Christendom bekeerde Vikingen er geen been in zagen om anderen met grof geweld ook te bekeren. Uiteindelijk verdwijnen de Vikingen van het toneel;

Aan het begin van het Vikingtijdperk waren de Scandinaviërs nog steeds prehistorische, heidense barbaren; tegen het einde ervan waren ze volledig geïntegreerd in de culturele hoofdstroom van rooms-katholiek christelijk Europa. Ondanks al hun energie en agressie scandinaviseerden de Vikingen Europa niet; Europa europeaniseerde de Vikingen.

Ondanks de stortvloed van informatie (de opvolgingen buitelen over elkaar heen als er weer eens een Viking naar het Walhalla vertrekt) is het een prima leesbaar boek. De overzichtskaarten met hun reizen helpen erg en achter in het boek staan alle Vikingkoningen en -heersers nog eens op een rij, met illustere namen als Erik Bloedbijl, Thorfinn Schedelsplijter, Harald Blauwtand en Magnus Blootvoet.

Nabrander: het is altijd leuk om, als je zo’n boek hebt gelezen, twee dagen erna een bericht te lezen over de vondst van een Viking-zwaard. Uitzonderlijk goed geconserveerd en op 1640 meter hoogte gevonden in Noorwegen. Lees hier het verhaal.

Vertaling; Henk Hardeman