archiveren

Boekenweekgeschenk

581
Ik weet niet zo goed wat ik met dit boekenweekgeschenk moet. Met Jas van belofte preludeert Jan Siebelink vrij op hem welbekende thema’s, zoals daar zijn de vader als tuinder, het geloof en het leraarschap. Op zich staat hem dat vrij en is daar niets mis mee, maar dit boek heeft teveel ongemakkelijke rafelrandjes.

Het boek opent met een proloog waarin Arthur Siebrandi, leraar Frans, met een ambulance naar het ziekenhuis wordt gebracht. Dan volgt een verhaal over Arthur, vrij gemodelleerd naar de auteur zelf (beiden zoon van een tuinder), die met een dissertatie bezig is over de Franse schrijver Jean Tinan én aan een grote roman bezig is.

Die roman gaat over zijn vader. Toen Arthur elf jaar was stapte zijn vader op de fiets en verdween, voorgoed. Alleen zijn fiets en zijn jas werden nog terug gevonden. Als Arthur bezig is aan zijn boek over zijn vader komt hij in aanraking met Edwin Wopereis, die een verhaal van zijn hand had gelezen. Wopereis maakt zich sterk voor een uitgave maar gaat zich met de roman bemoeien en verdwijnt later uit beeld.

Arthur heeft een relatie met Lisette, maar begint ook een relatie met een leerlinge van hem, Caroline. Tussendoor worden we geconfronteerd met het feit dat Arthur en Lisette een kindje verloren hebben, iets waarvan de toegevoegde waarde mij ontgaat. De relatie met de schrijver Loet IJzertje (dat moet de schrijver/dichter Louis Ferron zijn) speelt een rol maar daarvan ontgaat mij ook de meerwaarde. Ik vond de passages tussen hen volstrekt oninteressant.

Uiteindelijk komt zijn roman toch af en overlijdt de schrijver naar aanleiding van de beroerte waar het boek mee opent. Gedurende het verhaal zijn er korte episodes over zijn ambulancerit op weg naar het ziekenhuis.

Waar zitten dan die rafelrandjes? Allereerst de grote tijdsprongen. Caroline werd verliefd op een andere man en opeens lees ik een passage waarin ze al drie jaar getrouwd is. Ik had het even niet door. Soms staan er draken van zinnen in het boek. Stel je even zo’n conversatie voor:

Ze keken naar de vissen. Lisette kuste hem. ‘Natuurlijk ben ik blij dat je thuis bent. Waar ik ook vaak aan denk: als je boek zou lukken en al moet alles daarin omver worden gegooid, als het echt zou lukken, in zekere zin, ja, zo zie ik het soms, maar dan moet het ook in alles volmaakt zijn, dan brengt jouw boek ons, in zekere zin, ook het kind terug dat we al kwijt waren voor we het hadden.’

Het idee van een verdwenen vader waar je alleen de jas van vindt, het kan zomaar een prima verhaal opleveren, maar de passage dat Arthur achter zijn vader aanrent kwam ik een aantal maal tegen (ik had geen zin om alsnog te gaan tellen). Je hoeft vervolgens niet te gaan uitleggen dat de achtergelaten jas de ‘jas van belofte’ is en als ik later op dezelfde pagina nogmaals lees ‘Ik zei het straks. Die jas is een jas van belofte’, vind ik dat niet best. Als vervolgens ook nog vrij duidelijk wordt dat Siebelink zichzelf eigenlijk een prachtige roman in dit boek laat schrijven (de redactrice van de uitgeverij had verrukt opgekeken uit zijn manuscript) was ik er wel een beetje klaar mee.

Helemaal niets moois dan? Gelukkig wel en laat ik daar dan mee eindigen. Als Arthur op het einde van het verhaal een wedstrijd aangaat in zijn Maserati met een Lamborghini, volgt een mooie verwijzing naar een hemelvaart;

Dan de ultieme sensatie. De voorwielen spoten vuur door de wrijving, werden vuurballen, vuurkolommen. Ze maakten zich los van de aarde. Zijn vurige wagen, met vurige paarden, o ruiteren Israëls, reed schuin omhoog de hemel in, en algauw was de autobaan nog maar een smal streepje.

8f1fd0bcae25888596c6f4e7141444341587343
Het Boekenweekgeschenk van dit jaar, Gezien de feiten van Griet op de Beeck heeft wagonladingen kritiek over zich heen gehad. Was dat terecht?

Ten dele wel, maar daarover later meer. Eerst even kort de inhoud. Olivia van 71 jaar heeft zojuist haar man Ludo verloren en daarmee komt een einde aan een redelijk verstikkend huwelijk.  Olivia laat zich overhalen om naar een Afrikaans land te gaan en ontmoet daar de charmante Daniel. Dochter Roos en haar man Sander komen dit uiteraard te weten en Roos is daar helemaal niet klaar voor. Als Daniel Olivia in Europa komt opzoeken is de boot helemaal aan. (‘Is hij getest op ziektes?’)

Daniel blijft een tijdje en besluit voor zes weken terug naar Afrika te gaan, zijn zaken te regelen en dan voorgoed naar Europa te komen. Dat gaat echter niet door de politieke situatie, hij mag het land niet meer in. Uiteindelijk besluit Olivia naar Daniel te reizen.

Dit boek heeft best veel ingrediënten om er een stevig verhaal van te maken. Beklemmend huwelijk, vrijgevochten weduwe, familiebanden met bijkomende emoties, liefde over de grenzen heen, politieke achtergronden, trek alles uit de kast zou ik zeggen.

Dat gebeurt dus niet. Het is blijft een rechtlijnig verteld verhaal waarin Roos nog het meest tot leven komt. Zij irriteerde mij in ieder geval mateloos en dan doet het blijkbaar iets met je;

‘Het is dus godverdomme tóch waar!’ Olivia zag alle bloed uit Roos’ gezicht wegtrekken…
‘Is hij getest op ziektes?’

‘En gij vondt het niet nodig om dat tegen uw dochter te vertellen, dat ge hier koken-eteke ging spelen?’

‘But I mean it well!’ riep ze, zij liet zich niet hinderen door grammatica.

Dat gaat nog even door zo met Roos. De karakters zijn wat stereotiep verder. Sander bemiddelt vruchteloos, Daniel blijft immer charmant en Olivia zit ertussenin;

Daniel was voor haar gevallen binnen de geurcirkel van een primitief toilet dat ze jankend en zwetend verliet. Daar moest ze conclusies uit durven trekken voor zichzelf, dacht ze in haar dapperste kwartieren. Ze had een mail geschreven naar Roos en Sander waarin ze dat allemaal probeerde uit te leggen. Die had ze niet verstuurd.

De auteur wordt dus afgerekend op een verhaal zonder diepere lagen, eendimensionale karakters en een te eenvoudig verhaal. Ten dele onderschrijf ik dat dus. Aan de andere kant is het een Boekenweekgeschenk en die leveren lang niet altijd hogere literatuur op. Ik kan ook zeggen dat het boekje prettig weg leest en dat ik na wat literatuurgeweld en een hoop poëzie even helemaal geen trek had in een stevig verhaal. Dan voldoet het ineens prima.

1782b687ea4ebe7596933476e77444341587343
Het thema van de Boekenweek 2017 is ‘Verboden Vruchten’, en Herman Koch mocht daar met zijn novelle Makkelijk Leven inhoud aan geven. Dat heeft hij gedaan. U leest het goed, ik zeg niet ‘Dat is hem gelukt’, dat is wat anders.

Tom Sanders is een rijke en succesvolle schrijver. Zijn zelfhulpboek Makkelijk Leven is vertaald en is een regelrechte bestseller. Hij gelukkig getrouwd met Julia en heeft een zoon Dennis in Canada wonen (Mijn oudste zoon is saai – het heeft geen zin om eromheen te draaien) en een andere zoon Stefan, die getrouwd is met Hanna:

Met zijn huwelijk is het precies andersom als met Dennis. Wij vinden zijn vrouw niet leuk. Echt niet leuk.

Op een verjaardagsfeestje komen Hanna en Stefan dan ook niet opdagen. Totdat…er gebeld wordt. Hanna staat voor de deur en wil praten met Tom. Stefan, zijn favoriete zoon is over de schreef gegaan en heeft haar geslagen.

Hoe gaat de succesvolle auteur van het zelfhulpboek om als hij zelf met tegenslag wordt geconfronteerd? Hij schreef het toch zo duidelijk op voor zijn publiek. Sterker, achterin dit boek staan de regels, die feitelijk op een A4 passen keurig opgesomd;

Probeer problemen niet altijd op te lossen door eraan te denken; vaak worden ze eerder opgelost door er niet aan te denken.

Tom zoekt dus niet de confrontatie met zijn zoon. Hij ontmoet hem, maar het onderwerp wordt vermeden. Hij denkt er wel over na. Wat heeft Hanna gedaan om zijn zoon zo ver te krijgen? Hoe staat ze er zelf in?

In plaats van haar te zien als de verwende, ontevreden vrouw met wie mijn zoon nooit had moeten trouwen kon ik haar misschien wel helpen…Misschien had ze mijn zoon ook wel zo gezien: als een nieuwe aanschaf. Een espressoapparaat. Ze had hem ergens zien staan op een feestje…en ze had hem mee de dansvloer opgetrokken…En daarna was ze net als met alle voorgaande nieuwe aanschaffen ontevreden geworden.

Wellicht voelt u hem al aankomen, de hulp wordt geboden en de verboden vrucht wordt inderdaad geplukt. De succesvolle schrijver vindt overigens niet dat hij hierdoor diep valt;

Nee, ik ben niet ten val gekomen. Er zijn hooguit een paar dingen gebeurd die mij aan het denken hebben gezet. Niet meer dan een appendix…die ik vandaag de dag aan Makkelijk Leven zou kunnen toevoegen…En het opgepimpte eindresultaat vervolgens voor het volle pond in de boekwinkel leggen.

Waarbij ik overigens ‘gepimpt’ zou gebruiken in plaats van ‘opgepimpt’, maar dat terzijde.

Ik was niet helemaal tevreden met dit boek. Ik heb destijds de roman Het Diner gelezen en hier wordt toch een beetje teveel dezelfde thematiek aangehaald. Ook daar wordt men geconfronteerd met ontoelaatbaar gedrag van een zoon. Ik had wat originelers verwacht. De schrijfstijl is zoals we gewend zijn van Koch, prettig licht-ironisch, maar in die 94 pagina’s emmerde het mij af en toe wat te lang door, bijvoorbeeld over de uitweiding over de bediening in restaurants.

Samenvattend dus keurig binnen het thema maar voor mij niet zo verrassend. Op naar de volgende.

1c0a322cf72165059747a346c77444341587343

Broer, dan, van Esther Gerritsen. Het boekenweekgeschenk 2016 en ik had nooit iets van haar gelezen. Nu wel dus en dat was mooi. ik lees de openingszin overal maar hij mag gewoon niet ontbreken;

Haar broer belde haar, vlak voor hij zijn been zou verliezen.

Briljant. Olivia krijgt een telefoontje van haar broer Marcus, de nalatige diabeet, die waarschijnlijk zijn been gaat verliezen. Olivia zit tien minuten voor een aandeelhoudersvergadering. I love it, dat is een opening, enne..hij verliest inderdaad zijn been.

Olivia had nooit een geweldig contact met haar broer, maar dit hakt er even in. Ze zoekt haar, altijd beetje wereldvreemde, broer op. Broer huilt veel, heeft eigenlijk geen echte verblijfplaats en Olivia beslist dat hij eigenlijk wel even bij het gezin in kan wonen. Het gezin is man Gerard en zonen Tom en Julius.

Olivia is druk met het bedrijf, een familiebedrijf in serviezen, van de ondergang te redden, maar heeft dus te dealen met haar broer en een man, tandarts, die in een dip zit en een crisis in zijn huwelijk voorwendt. Haar broer lijkt niet in te passen in haar gezin maar de werkelijkheid lijkt anders;

In de gang hoorde ze bulderend gelach. Gerard, Marcus en de jongens zaten voor de televisie en keken Laurel en Hardy-filmpjes…Olivia stond midden in de keuken, achter haar familie.

Olivia begrijpt via haar man dat ze toch echt in een huwelijkscrisis zit en dat Marcus intern moet revalideren. Er wordt een kamer geregeld maar wie er ook verblijft, Marcus niet. Hij is een graag geziene gast, zowel op het bedrijfsfeest van Olivia als in haar huis met zoons en man.

Goed, het einde mag een beetje zoet aan doen, maar het maakt mij niet uit, het past hier. Ik vind dit een sterk boekenweekgeschenk.

Verhulst-omslag-CPNB1
De zomer hou je ook niet tegen van Dimitri Verhulst is dit jaar het Boekenweekgeschenk. Ik heb nog nooit iets van Verhulst gelezen, maar met dit werk heb ik niks.

Het is eigenlijk een road-novel. Pierre haalt Sonny, een geestelijk gehandicapte jongen op uit de instelling waar hij verblijft. Dat doet hij vaker. Hij heeft een relatie gehad met de moeder van Sonny en gaat soms met hem wandelen in het park. Deze keer niet. Hij zet hem in de auto en rijdt naar Frankrijk, richting de Provence;

Omdat Sonny over een klein etmaal tegen alle medische voorspellingen in zijn zestiende verjaardag vierde, en Pierre geen beter geschenk had kunnen bedenken dan een vertelling. En daarna, daarna wist Pierre niet wat hij zou doen. Hij had geen plan. Maar alles stond open. Hij kon Sonny die berg af duwen. Ze konden samen de diepte induvelen. Of ze konden een ander vervolg verzinnen. Maar van geen enkele mogelijkheid had hij schrik.

Op dit moment (pagina 12) was ik nog vol aandacht. Ik hou van een goede road-novel en hier kon er nog van alles gebeuren. Ik hoopte op een gejaagde rit naar het zuiden met een onberekenbare passagier. Iets van naderend onheil misschien. Niets van dat al. Ze rijden naar Frankrijk, Sonny gedraagt zich voorbeeldig en wat volgt is een grote monoloog van Pierre over zijn verhouding met de moeder van Sonny.

Ze droomden ooit samen van een huis in Frankrijk, daarom moest er waarschijnlijk naar de Provence gereden worden. Het verhaal had ook in het park verteld kunnen worden. De verhouding hield geen stand. Zij had een kinderwens, hij was al vader, zij het geen succesvolle. Ze gingen uit elkaar en ze kreeg haar kind, Sonny. Waarom Pierre hem ophaalt voor wat wandelingen wordt wel duidelijk in het boek of misschien raadt u het al, het is weinig spectaculair.

Verhulst is een Vlaming en dat geeft gelukkig wel wat zwier aan het verhaal, zoals wanneer Pierre over zijn eigen kind vertelt;

Slechts één keer heeft ze mij de toestemming gegeven haar op het verdriet te betrappen, en dat was toen ze, een jaar of negen, met haar trottinette een immense smak maakte en er een reep vel van haar armen en benen tegen het asfalt kleefde.

Kortom, de noodzaak van dit verhaal ontgaat mij eigenlijk. Het wordt gelukkig aardig opgeschreven maar heel geslaagd vond ik het niet.

Afbeelding
Ik had het Boekenweekgeschenk van dit jaar nog liggen, Een mooie jonge vrouw van Tommy Wieringa. Nu had ik daar wat wisselende verhalen over gehoord, dus ik was wel benieuwd. 

Edward Landauer is veertiger en gearriveerd microbioloog. Hij raakt zomaar hoteldebotel van Ruth Walta, een mooie jonge vrouw. Hij is doortastend en Ruth wil wel een afspraak maken. Zo begint het boek idyllisch met een tochtje in de roeiboot. Op bezoek bij haar ouders, waar vader Walta even genadeloos zijn leeftijdsperikelen aanstipt. Brilletje, prostaat, hij zit er vlak bij.

Scènes uit het werk van Edward komen voorbij. Het koppel mag mee op gesponsorde reizen en de verschillen tussen man en vrouw gaan zich aftekenen. Edward gebruikt dieren voor zijn onderzoeken, Ruth is vegetariër en begaan met dierenleed. Er komen discussies. Kunnen dieren pijn voelen, kunnen ze lijden? In breder verband, kan je doordringen tot de pijn van een ander als je deze niet eerst zelf hebt gevoeld?

Er is een kinderwens, vooral van Ruth. Na veel gedoe lukt het en ze krijgen een pracht van een huilbaby. Edward is dan al lang in een ‘faux pas’ beland met een jongere collega. Thuis gaat het ook niet lekker, Ruth denkt dat hij de oorzaak is van de onrust van hun kind, of hij maar even de biezen wil pakken. Uiteindelijk is de herinnering aan een witte kip, u leest het goed, nodig om hem te doen beseffen dat hij aan pijnlijke gevoelloosheid lijdt. Zo komen we mooi terug bij het hoofdthema.

Dan die wisselende verhalen die ik over dit werk heb gehoord. Vlak, wollig, prachtige novelle…eigenlijk alles wat ik over ieder Wieringa-boek hoor na Joe Speedboot. Het viel mij alleszins mee. Ik sloeg er niet van achterover, maar het leest lekker weg. Wieringa doet zijn research en sommige zinnen vind ik ronduit prachtig:

“Het groen had zich gesloten boven hun hoofden, door de bladerkronen schoten pijltjes prismatisch licht. Hij roeide geruisloos. Waar de roeispanen in het water verdwenen, ontstonden zijdeachtige kolkingen van zwart en zilver.”

Of wat dacht u van deze:

“De slaap kwam geruisloos als een zeis door het hoge gras”

Wierenga mag graag zijn eruditie tonen met woorden als “de pelagische leegte van hun ogen”, of de “nociceptieve keten van zoogdieren”, maar dat geeft het verhaal toch een wat rijkere kant, ik houd er wel van.

Er komt dus van alles voorbij. Lust, liefde, romantiek, ontrouw, midlife crisis, ethiek in de farmaceutische industrie en een machtige spiegel die de jonge vrouw de oudere man voorhoudt. Of lees het gewoon als een aangenaam verhaal, iets van alledag.

6aaf4be75c99acd596c41776751444341587343

De afgelopen jaren zijn wij redelijk verwend met het Boekenweekgeschenk, naar mijn bescheiden mening. Dat schept verwachtingen en Kees van Kooten lost die met De verrekijker ten dele in.

De verrekijker zit in de nalatenschap van Van Kooten senior. Junior vindt een document waaruit blijkt dat de verrekijker gevorderd zou zijn in de oorlog en daar gaat de auteur achteraan. Het is de rode draad van het boek en die draad wordt afgewisseld met persoonlijke bespiegelingen over van alles en nog wat.

Zo gaat hij tekeer tegen de verworvenheden van de moderne maatschappij. Hij kijkt naar zijn boeken en beseft dat de inhoud van hele boekentorens op één iPad zou passen;

Jawel, de inhoud van dertigduizend e-books. Maar ik ben nu eenmaal gehecht aan de uithoud; aan al hun vertrouwde en zo geduldige ruggetjes…Met het binnens- en buitenshuis verdwijnen van papieren boeken worden mensen, letterlijk, minder duidelijk. Iemand die zijn of haar literaire smaak niet langer zichtbaar etaleert is minder snel te duiden.

Ik ga daar voor een deel in mee. Ik houd ook van het papieren werk. Ik kijk graag in iemands boekenkast. Aan de andere kant loopt het ook wel los. De literaire wereld verdwijnt niet in een iPad.

Verder vond ik de zoektocht naar geschiedenis achter de vordering van de kijker toch wat lang duren. Ik heb zelf in dienst gezeten en kan er eindeloos over doorgaan, maar toch, in een tijdsbestek van 95 pagina’s vond ik het wel voldoende. Anderhalve bladzijde gejeremieer over waarom hij nog geen lintje heeft gekregen is mij ook te veel.

Dat neemt niet weg dat er ook veel te genieten valt. De “verderkijker” is een mooie vondst, de nostalgische beelden die opgeroepen worden zijn charmant;

En mijn vader gebruikte, ook bij het aanleggen van onze vakantiealbums, altijd een rubberen lijmstrijker. Ik weet niet of dat eveneens een Gluton-product was, ik geloof het niet, want bij elk potje Gluton zat standaard een kwastje dat na gebruik met schoongewassen haartjes terug in de pot diende te worden geplaatst, waarbij het houten steeltje door een gat in het midden van de rode deksel naar buiten bleef steken.

Het wachten met een blanco stuk papier op een minuscuul klein spinnetje is prachtig beschreven, dat mag van mij gerust pagina’s lang doorgaan.

Mooie stukken worden afgewisseld met minder mooie wat mij betreft. Desondanks hoeft het boek niet te vertrekken, het mag gewoon blijven.

Lees ook de besprekingen van Boekhappen en De Lezende Forens.