Vaan

dff4522e5f48f6e597546346b77444341587343_v5
Vaan. Het bewogen bestaan van C.B. Vaandrager is de ambivalente titel van de biografie van schrijver en dichter Cornelis Bastiaan Vaandrager van Menno Schenke. Ambivalent, omdat de titel zowel zijn afgekorte naam Vaan bevat, als zijn officiële naam C.B. Vaandrager. Ik had de gedichten van Vaandrager al enige tijd in huis en heb zijn novelle Leve Joop Massaker gelezen en was benieuwd naar deze markante Rotterdammer.

Die was al jongeman al zeer goed met taal, met name op het gebied van vertalen. Waar de hele klas zwoegde op een vertaling, schudde Cor zo’n vertaling in no time uit zijn mouw. Het veelsoortige spel met taal, de dubbelzinnigheid die je in taal kunt leggen en de meervoudige betekenis van woorden ontdekt hij al snel en zal een kenmerk van zijn schrijverschap worden.

Cor raakt bevriend met Hans Sleutelaar en ze beginnen een literair tijdschrift. Bijkomend voordeel is dat je dan automatisch in je eigen tijdschrift je literair debuut kan maken en dat doet Cor op twintigjarige leeftijd, met het korte verhaal Vrienden. Waar Cor en Hans in Nederland aan de weg timmeren met hun tijdschrift doen de Vlamingen Paul Snoek en Gust Gils dat met hun eigen literaire tijdschrift, Gard Sivik. Cor en Hans raken hier bij betrokken en langzamerhand trekken ze dit tijdschift naar zichzelf toe, met als uitvalbasis Rotterdam. Later zal Gard Sivik overgaan in hun nieuwe tijdschrift De Nieuwe Stijl. Ze krijgen bekendheid in het literaire milieu en bij Simon Vinkenoog komt Cor in aanraking met marihuana. Het zal een dagelijks genotmiddel worden.

Cor schrijft gedichten en die worden niet altijd even goed ontvangen. Zo zegt uitgever Ad den Besten over zijn bundel East Coast;

Het spijt me dat ik je geen voorstel tot uitgave van je bundel East Coast kan doen. Je gedichten blijven voor mij grotendeels woorden…ze ballen zich niet samen tot een frappante suggestie. Daarbij is de vorm uiterst zwak: vers voor vers zie ik geen enkele reden de regels af te breken waar jij het doet; zoiets zou immers op ritmische gronden moeten worden vastgesteld.

Daar kan Cor het mee doen. De bundel zou nooit worden uitgegeven. Wat wel wordt uitgegeven is zijn novelle Leve Joop Massaker. Dat boek krijgt prima kritieken en geeft hem bekendheid. Hij komt tijd tekort en heeft het gevoel dat hij door moet schrijven. Hij gaat pillen slikken om maar weinig te hoeven slapen en ook de speed is dan niet meer weg te denken uit zijn leven. Dat schrijven concentreert zich voornamelijk op gedichten en samen met Hans Sleutelaar, Hans Verhagen en Armando vormen ze zich tot ‘de zestigers’. ‘De vijftigers’ als Lucebert, Gerrit Kouwenaar en Hugo Claus zijn geweest, het is tijd voor een nieuw geluid. Hierin wordt realiteit als een vorm van kunst gepresenteerd. Weg met de traditionele lyriek, de werkelijkheid dient nu als inspiratie, bijvoorbeeld zoiets als reclameteksten.

Privé heeft Cor het niet makkelijk. Geld is altijd een probleem en hij heeft gedoe daarover met uitgeverijen en de belastingdienst. Na een paar relaties trouwt hij met Hetty en ze krijgen een dochter. Zijn vele drugsgebruik beïnvloedt echter zijn persoonlijkheid en hij gaat aparte trekken vertonen. Hij verzamelde altijd al van alles en nog wat, maar dat gaat uit de hand lopen. Simon Vinkenoog daarover;

‘Je kon van Cor de gekste dingen verwachten. Hij logeerde bij ons in Amsterdam. Ik kom ’s ochtends beneden in de keuken, waar een grote eettafel stond. Cor was ’s nachts gaan wandelen en had overral naamplaatjes van afgetrokken en losgeschroefd. De keukentafel lag er vol mee. In die namen ontdekte hij allerlei verbanden; een berg naast een dal.’

Dat gedrag wordt van kwaad tot erger en er volgen periodes met depressies, opnames en pogingen tot zelfmoord. Gelukkig heeft hij inmiddels twee boeken uitgebracht, De Hef en De reus van Rotterdam en is hij ook gedichten blijven schrijven. Die boeken en die gedichten zijn een verhaal apart. Gelukkig staan er talloze voorbeelden in deze biografie, want het is handig om enige duiding in de schrijfstijl te krijgen, anders knoop je er geen touw aan vast. Zeker een boek als De Hef is speedproza. Zonder verhaallijn, hooguit thematisch aan elkaar geplakte hoofdstukken. Sommigen kunnen er niets mee, maar dichter Rien Vroegindeweij zegt erover;

‘De Hef is een subliem boek, dat een wereldseller zou zijn geweest als het in New York zou zijn geschreven. Ik vind ’t een Andy Warhol-achtig boek.’

Het maakt mij nieuwsgierig en dat ben ik ook naar zijn gedichten, die ook de makkelijkste niet zijn. U zult er nog meer over lezen op mijn blog.

De biografie is een vlot geschreven verhaal met als voordeel dat veel van de hoofdrolspelers nog in leven waren toen dit boek verscheen. Daarom hebben we informatie uit de eerste hand van Simon Vinkenoog, Hans Sleutelaar, Hans Verhagen, Armando, Jules Deelder en musicus Teddy Treurniet. Allen zijn inmiddels overleden. Jammer dat er één grote fout in staat; de jonge componist Hans van Sweeden nam geen overdosis, hij maakte met een geweer een einde aan zijn leven.

Cor Vaandrager is niet oud geworden, slechts 56 jaar, maar dit boek doet hem, zijn tijd en zijn stad Rotterdam mooi herleven. Ik ga zeker meer van hem en zijn mede-zestigers lezen.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: