Plato biografie

1e95109228be255596c57707841444341587343_v5
Bij de Verzamelde werken van Plato heeft vertaler Mario Molegraaf een biografische schets van Plato geschreven. Het is een dun boekje van 48 pagina’s maar interessant om door te nemen als je Plato’s werk leest.

Molegraaf kan in een biografische schets niet anders dan verwijzen naar de Plato-biograaf en classicus Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (1848-1931). Zijn biografie over Plato is nog altijd lezenswaardig, maar hij ontkomt er niet aan, zoals veel andere biografen, om feiten met anekdotes te verwarren. Molegraaf licht het keurig toe. Von Wilamowitz liet zich niet altijd in de luren leggen overigens. Plato was een groot verhalenverteller en hij is de eerste benoemer van het verzonken eiland Atlantis, maar waar velen naarstig naar dit oord op zoek gingen stelt de biograaf;

‘Daarom schiep Plato voor zichzelf een fabelrijk in het westen (…) op een eilandengroep in de oceaan, die hij op het eind door een aardbeving in de diepte kon laten verdwijnen, waaruit die vanuit zijn fantasie was opgeheven (…)’

Molegraaf gaat in op de vraag of we de geschriften van Plato nu moeten rekenen tot de filosofie of tot de literatuur. Het grappige is dat daar geen eenduidig antwoord op komt, want;

…misschien hoeven we helemaal niet zo bangelijk te doen over deze vraag. Filologen en filosofen hebben een eeuw of vijfentwintig de kans gehad en die grondig verbruid.

Er gaan nog al wat partijen aan de haal met de leer van Plato, maar wat hij vooral nodig heeft zijn lezers, stelt Molegraaf. Daarom is ook getracht van de vertalingen leesbare teksten te maken met een bewust klein notenapparaat en toelichtingen achter in de delen. Ik moet zeggen, dat werkt prima voor mij. Zoals bekend gebruikt Plato de dialoogvorm en Molegraaf zegt daar het volgende over, wat voor mij heel herkenbaar is en aansluit op wat ik in mijn bespreking over deel 1 schreef;

Plato koos niet voor de dialoog om aan te geven: ik wil standpunten verzoenen. De polemist in hem was te sterk om naar compromissen te zoeken. Hij lijkt zelfs vaak de conclusie te vermijden. De debatten eindigen waar ze zijn begonnen, of komen nog voor het beginpunt uit. Zoals in een echt gesprek. Hij laat mensen praten zoals ze nu eenmaal praten, met tussenwerpsels en tegenwerpingen, zinnen die breken en worden geplakt, haperingen en aarzelingen. Het is deze gave waardoor de lezer een omstander wordt, het gevoel krijgt ik ben erbij, ik kan in de rede vallen of ineens een lastige vraag stellen.

Verder is het lastig om het leven van Plato te beschrijven. Als je streng bent past zijn levensloop in twee regels, aldus Molegraaf. We moeten het meeste uit zijn eigen werk halen, waar hijzelf maar twee maal in voorkomt. Zijn leerling Aristoteles heeft ook niet echt bijgedragen aan een beter begrip van zijn leermeester, omdat hij veel té letterlijk nam. Toch zie je zo wel de lijn ontstaan van Sokrates, zijn leerling Plato, diens leerling Aristoteles die weer de leermeester was van Alexander de Grote.

Plato had verder weinig vertrouwen in het politieke klimaat in Athene. In zijn langste dialoog De Wetten geeft hij zijn eigen visie op staatsinrichting en wetgeving. Zijn scepsis werd bewaarheid toen zijn leraar Sokrates tot de dood werd veroordeeld door het leegdrinken van een gifbeker. Plato’s beschrijving van het proces tegen Socrates in de Apologie en diens dood in de Phaedo behoren tot de bekendste werken uit de filosofie. Molegraaf geeft verder in vogelvlucht een beschrijving van de inhoud van het werk van Plato en betreurt dat het vertaalwerk af is;

Het is een gevoel dat ik niet anders dan als heimwee kan omschrijven. Heimwee is verlangen naar huis, dit huis vol trappen, kelders en geheime zolders. Nergens een teken, tot je er niet meer op bedacht bent. Een beetje zoals in het gedicht van Hans Warren: ‘Nu de wind van alle kanten komt/ ontvang ik vaak een boodschap/ geur uit je straat, stof van je drempel.’ Plato verschuilt zich niet in de zoveelste anekdote, maar ergens in een bijzin. Gezond en wel, lokkend in het labyrint.

2 reacties
  1. Hoi Koen, dit boekje ken ik nog niet. Ik ga het ook eens lezen. Groetjes, Erik

  2. Dan word je snel en in kort bestek bijgespijkerd over Plato, wel handig 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: