Joop Massaker

9048815835.01._SX450_SY635_SCLZZZZZZZ_
Kent u hem ook nog? Van vroeger? Die jongen met dat mes op zak? Altijd wat stoerder dan de rest? Daarover gaat de novelle Leve Joop Massaker waarmee Cornelis Bastiaan Vaandrager debuteerde in 1960. Helemaal onbekend was Vaandrager niet want in de jaren vijftig maakte hij al zijn debuut in tijdschriftvorm, maar hij zou doorpakken als dichter, romanschrijver, journalist en literator; hij stond aan de wieg van Ik Jan Cremer. Verder runde Vaandrager met Armando, Verhagen en Sleutelaar het literaire tijdschrift Gard Sivik, dus hij speelde zeker in de jaren zestig een rol in het Nederlandse literaire leven.

Deze korte novelle van 88 pagina’s is de herdruk van de eerste uitgave. De hoofdpersoon is nu vernoemd naar de auteur en heet niet meer Casper Benjamin Lampe. Vaandrager heeft voor deze versie de tekst herzien en zijn zinnen nog korter en radicaler gemaakt. Drinken wordt zuipen, een geslacht een stijve en braaksel wordt kots. Rotterdamser eigenlijk, want het is een Rotterdams verhaal. Dit debuut wordt door sommigen even hoog geschat als De Avonden van Gerard Reve. Of dat klopt weet ik niet, het is in ieder geval een mooie Rotterdamse pendant voor Reve’s Amsterdamse decor.

Het verhaal begint in de vakantiekolonie op een Waddeneiland, waar Cornelis kennis maakt met Joop Massaker en zijn zusje Thea;

Thea is weer naar ons toe komen schuiven. Ze friemelt aan Joops kontzak. Hij slaat haar hand weg. Ze blijft aandringen. Hij geeft haar het mes. Ze gaat verderop zitten en klikt het mes open. Dat doet ze verrekt handig.
Joop: ‘Nou moet je opletten, Cornelis.’
Met de punt trekt ze langzaam witte lijnen op de rug van haar hand, haar arm en het vel van haar onderbenen. Dan zet ze het mes opeens loodrecht in de palm van haar hand en steekt door.

Cornelis laat zich meeslepen door Joop en wordt uiteindelijk van kamp gestuurd, terug naar Rotterdam. Hij heeft wel afgesproken om Joop daar weer te ontmoeten. In Rotterdam ziet hij zijn oude vriend Frans Verstruik weer maar daar krijgt hij ruzie mee. Opeens staat Joop weer achter hem en Cornelis wordt bij hem thuis uitgenodigd. Hij mag komen eten en alledaagser kan het niet, maar Vaandrager maakt daar wel een prachtig tafereel van. Een bomvol huis met kinderen, vader, moeder en een herdershond. Overal tijdschriften, veel boeken en een schedel in de kast die ze Asklepios noemen met een kaars erin. Ze eten stamppot;

‘Eten wat de pot schaft!’ roept de grote broer aan de andere kant lijzig.
Joop: ‘Bemoei je met je eigen zaken, Schotel!’
De lange, die Schotel genoemd werd, gooit zijn stoel achteruit en wil achter mij op Joop afvliegen. Ook Joop is opgesprongen, hij houdt zijn vuisten gebald voor zich uit. Mijnheer Massaker trekt Schotel aan zijn schouder terug. Hij slaat hem twee keer met de vlakke hand in zijn smoel.

Onverbloemd taalgebruik in deze versie en hoewel het geen lang verhaal is zitten er toch genoeg thema’s in. Het gaat over de vrijheid die nog voor je ligt als je jong bent, er zit seksualiteit in vanwege het gedrag van Thea en Joop op het strand én vanwege het verhaal dat Cornelis hen verteld als hij uitgedaagd wordt door Joop om iets over zijn ervaringen met meisjes te vertellen. Er zit sadisme in waar zuster Worm Cornelis belachelijk maakt om zijn kleine lulletje en hem in zijn ballen knijpt en iets van nostalgie voor de lezers van nu waar we nog telefooncellen en Dick Bos-boekjes tegenkomen.

Met de auteur Cornelis Vaandrager liep het niet goed af. Zijn werk werd overvleugeld door het daverende succes van Ik Jan Cremer. Op poëzie-gebied snelde de onlangs overleden Hans Verhagen hem voorbij en tot slot was Vaandrager zelf zijn grootste tegenstander. Hij publiceerde weinig, maakte ruzie met uitgevers en kwam onder invloed van speed. Hij verbleef enkele malen met depressies in een psychiatrisch ziekenhuis en hij stierf op 56-jarige leeftijd tijdens een zwervend bestaan. Gelukkig is de belangstelling voor zijn werk er nog, getuige de verschijning van een biografie over hem in 2005 en een uitgave van zijn verzamelde gedichten in 2008. Daar ga ik nog achteraan, mijn belangstelling is gewekt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: