Gatsby

gatsby
The Great American Novel, De grote Gatsby, geschreven door F. Scott Fitzgerald, auteur van The Lost Generation, aangenaam. Het zijn direct al twee kwalificaties waar je een apart essay aan zou kunnen wijden. Het vangen van de Amerikaanse ziel in een roman, door een schrijver die volwassen werd in de Eerste Wereldoorlog. Voorafgaand aan de publicatie in 1925 was Fitzgerald vaak met zijn vrouw in Parijs een aan de Franse Rivièra te vinden, waar hij andere literaire grootheden ontmoette zoals Hemingway.

De grote Gatsby (akelige titel in het Nederlands) is geen dik boek, het telt 159 pagina’s. De verteller is Nick Carraway, die naar Long Island verhuist, even buiten New York. Hij wordt de buurman van Jay Gatsby. Deze woont in een kast van een huis en staat bekend om zijn extravagante feesten waar iedereen die iets betekent gezien wil worden. Het zijn de hedonistische jaren ’20 van de vorige eeuw, ofwel “the jazz era”.

Maar er is iets met deze Gatsby. Niemand weet precies wat hij doet en waar hij zijn geld vandaan haalt. Hij had vroeger, voor de oorlog, een relatie met Daisy, de nicht van Nick. Zij raakten elkaar kwijt en Daisy trouwde met de miljonair Tom Buchanan. Wat denk je, ze wonen in de buurt van Gatsby. Als Nick een ontmoeting arrangeert tussen Daisy en Gatsby, blijkt dat ze nog steeds iets voor elkaar voelen. Tom, de man van Daisy, blijkt een maîtresse te hebben in Myrtle, de vrouw van zijn garagehandelaar Wilson.

Wat zo mooi is aan de roman, want ik heb er van genoten, is het verhaal achter het verhaal. Afreageren op de spanningen van de oorlog, het najagen of beleven van de Amerikaanse droom, de sfeer van corruptie en criminaliteit en de leegheid van het bestaan, het spat er overal vanaf. Gatsby staat model voor die droom, op zijn feesten moet je geweest zijn;

‘Het stuk staat bekend,’ besloot hij lustig”onder de titel “Vladimir Tostoff’s Jazz History of the World”!’ Het karakter van de compositie van de heer Tostoff ontging me omdat ik. net toen het begon, Gatsby in het oog kreeg die alleen op de marmeren trap stond en een goedkeurende blik over de verschillende groepjes mensen liet gaan. Zijn gebruinde strak gespannen huid gaf zijn gezicht iets aantrekkelijks en zijn korte haar zag eruit of het dagelijks bijgeknipt werd.

Uiteindelijk blijkt zijn levenswijze erop gericht om Daisy te verleiden. Dit krijgt zijn climax in een gezamenlijk bezoek van iedereen aan New York op een bloedhete dag. Als Tom dan ook nog merkt dat zijn maîtresse dreigt te vertrekken is de verwarring compleet;

Er is geen verwarring als de verwarring van een eenvoudige geest, en Tom voelde hete zweepslagen van paniek toen we wegreden. Hals over kop was hij de macht over zijn vrouw en zijn maîtresse, een uur geleden nog veilig en onaangetast, aan het verliezen. Zijn instinct deed hem op het gaspedaal trappen met het tweeledige doel Daisy in te halen en Wilson achter zich te laten, en we raasden met een snelheid van tachtig kilometer per uur voort richting Astoria… 

Het gaat allemaal niet goed aflopen, maar lees het vooral zelf. Het boek is zo geschreven dat je het voor je ogen allemaal ziet ontvouwen. De feesten, de troosteloze garage van Wilson en het zinderend hete New York.

Vertaling; Susan Janssen

 

Advertenties
2 reacties
  1. Hoi Koen, ik heb het boek ooit in het Engels gelezen. Wat mij betreft een van de mooiste Engelstalige romans van de 20e eeuw. Groetjes, Erik

  2. Ik ga zo in zijn andere roman verder, Teder is de nacht. Ik ben benieuwd….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: