Zonsopgang

8vmfk3d1zhd7qhefc1ns
Het is al even geleden dat ik fictie las en Zonsopgangen boven zee van Jeroen Brouwers leek me een goede reden om dit weer op te pakken. Dat beviel zeer goed, hoewel ik ook snap dat dit boek niet ieder’s kop thee is.

Verwacht geen spannende roman met wendingen en plots. Het verhaal is namelijk vrij snel verteld. Een oudere man bevindt zich met veel jongere vriendin in een lift en die lift blijft steken, tussen de derde en vierde verdieping. Tas met kerstversiering, drank en hapjes mee om het gezellig te maken, maar dat loopt anders af.

Wat volgt is een minutieuze beschrijving van het claustrofobische gevoel dat de ruimte oproept. Niet alleen de ruimte, het leven van de man voelt net zo benauwend aan. Hij voelt zich mislukt in alle opzichten;

Met een schok die zich meedeelt aan mijn kruis en waarvan ik juist mijn evenwicht nog niet verlies, houdt de lift op met stijgen…Wat uit mij wil, is schreeuwen, angstschreeuw, paniekschreeuw, maar eerder zal ik stikken. Ik ruik mijn voeten. Alsof mijn voeten in derrie zijn vastgezogen, zo nat en broeierigwarm zijn mijn sokken en de binnenkanten van mijn schoenen en is de stank die er van opstijgt.

Nu is dit fragment goed te volgen, maar Brouwers gaat veel verder. Er komt een maalstroom van herinneringen op gang die hij met zijn gevoel verbindt en dat zich constant herhaalt. Zijn kostschoolverleden, de geboorte van zijn zoontje, zijn huwelijk, alles wordt onverbloemd en tot in detail verweven met de onmachtige situatie in de lift. Het gevoel van de kostschoolstropdas, de benauwdheid van de geboorte en de lift, het is maar een detail uit dit rijke boek;

….bij het aantrekken van de stropdas tegen mijn keel brak de bril in twee stukken. Met de zuignap aan zijn kruin hing dat enorme, bolvormige kind ondersteboven tussen de rode rubberhanden in de ruimte in het licht. Om de keel van het kind gekneld, als een dichtgetrokken lasso, zat de navelstreng. Slaat op de gong. Wij zijn getuige van een verijdeld zelfmoordpoginkje.

Het boek heeft meerdere lagen. Het helpt hier als je op de hoogte bent van het leven van de auteur, dan weet je waar fragmenten vandaan komen. De kracht van de herhaling en uitwerking van thema’s zoals de stropdas en de kerstbal werkt voor mij. Brouwers zelf zegt hierover in een interview;

‘Zonsopgangen is een verhaal zonder begin en zonder einde. Het gaat over opgeslotenheid, uitzichtloosheid, doodgelopendheid, levensclaustrofobie’

Hij gebruikt hiervoor het symbool van een acht, ‘een cijfer zonder begin en zonder eind.’ Je zou op een willekeurige plaats kunnen beginnen te lezen in het boek, of in willekeurige brokken. Brouwers heeft zelfs met het idee gespeeld om de tekst, in een doos bijvoorbeeld, in afzonderlijke stukken te laten uitgeven. Dat cijfer acht laat hij terugkomen in het boek. Zo woont hij boven het café De Krakeling en beschrijft hij haar draaiende achterwerk in de lijn van een liggende acht. Zo zijn er nog talloze voorbeelden te geven. Het loont zeer de moeite om je te verdiepen in de auteur en zijn werk wat mij betreft.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: