Jij zegt het

aa690dca021a7f8597241736c41444341587343
Jij zegt het van Connie Palmen is het verhaal van de Engelse dichter en schrijver Ted Hughes. Hij was getrouwd met Sylvia Plath, ook dichter en schrijfster. Een turbulente relatie die eindigde met de zelfmoord van Plath in 1963. Hughes overleed in 1998 en tot die tijd werd hij geconfronteerd met de gevolgen van haar zelfmoord. Zij, de martelares, hij de verrader en moordenaar. Het feit dat de vrouw voor wie hij Plath verliet op dezelfde wijze zelfmoord pleegde, ook via de gasoven, hielp zijn zaak niet.

In dit boek wil Palmen Ted Hughes een stem geven en laat hem terugkijken op zijn relatie met Plath. Zij doet dit in romanvorm en dat was voor mij een belangrijk gegeven om in de gaten te houden tijdens het lezen van dit boek. Ik kom er op terug.

Voor ik dit boek las heb ik namelijk de Privé-domeindelen gelezen met de brieven van Ted Hughes en met de dagboeken van Sylvia Plath. Dat leek mij nuttige bagage tijdens het lezen van dit boek. Dat was maar ten dele zo.

Veel van wat er in de brieven en dagboeken staat vind je één op één terug in dit boek. Palmen verwoordt het op haar eigen manier en dat doet ze vaak prachtig, maar soms is het ronduit overbodig. Waar Hughes een schitterende beschrijving geeft van een stierengevecht moet je dat als romanschrijver niet nog eens gaan nadoen.Dat neemt niet weg dat er genoeg te genieten valt in dit boek. Het is wat mij betreft het verhaal van hoe de belevingswereld van Hughes er uit had kunnen zien tijdens en na zijn relatie met Plath. Hij heeft er zelf altijd weinig over losgelaten, dus dat uitgangspunt lijkt me heel valide.

In dat licht bezien vind ik dit een mooie passage;

Achteraf…las ik haar dagboeken. Ik heb nooit aan iemand kunnen uitleggen hoe ontzettend dat is. In honderden dichtbeschreven pagina’s, waarvan de guirlandes van het handschrift me onthullen hoe ze zich op dat moment voelde, vond ik mezelf soms onherkenbaar terug, de gevangene van een verwrongen perspectief, onbegrepen, mijn daden verkeerd geduid, en ontmoette haar opnieuw, ontbloot van camouflage, verdrietig, wrokkig, wantrouwig en stoutmoedig.

Het hoeft dus niet in een roman, maar bovenstaande wordt wel ondersteund door wat er in haar dagboeken en in zijn brieven staat. Dat is tegelijkertijd het nadeel als je jezelf vooraf voedt met informatie. Waar ik dacht “Palmen gaat een beetje over de top”, zoals bij de geest op het ouijabord, denk ik meteen “maar het staat misschien wel ergens zo beschreven”. Hoe dan ook, ik hield mij maar de romanvorm voor ogen, waar je wat mij betreft alle kanten op mag.

Daarom heb ik als roman van het boek genoten. Palmen put ongetwijfeld uit eigen ervaring als ze Hughes laat zeggen dat een schrijver gedijt in isolement;

Hoe meer de schrijver de buitenwereld de kans geeft binnen te dringen in de beslotenheid van zijn bestaan, hoe meer zijn echte zelf blootstaat aan het gevaar gecorrumpeerd en ten slotte vernietigd te worden. Maar de eisen…van het sociale leven zijn niets in vergelijking met de bedreigingen van binnenuit, de zwarte krachten die erop gericht zijn te verwoesten wat heilig is in jezelf. Op de dag dat ik haar ontmoette, leerde ik ze kennen…ik ontmoette mijn eigen demonen in de gedaante van een vrouw. 

Hoe het eindigt is bekend en ik had gehoopt dat de roman iets meer over de periode na haar dood zou gaan, hoe Hughes om zou gaan met alle beschuldigingen en aantijgingen die hij kreeg te verwerken. Zeker als je leest dat haar zerk wordt vernietigd door zijn naam van de hare af te hakken, iets wat in zijn brieven terugkomt.

Deze roman is wat mij betreft een mooie afsluiting van een paar erg interessante boeken over dit echtpaar en ik had het mij al voorgenomen om werk van hen te gaan lezen, maar de laatste passage hier uit het boek van Palmen deed mij direct het gedicht “Elm” (Olm) opzoeken. Prachtig;

Nadat ik Frieda in bed had gestopt voor het middagslaapje, las ik ‘Olm’ en ik herinner me dat mijn huid ineenkromp en mijn haren rechtovereind gingen staan, dat ik het gedicht las en herlas, alsof ik de betekenis ervan door het herlezen kon veranderen, de ontketende storm kon doen luwen, het gebrul kon temperen, maar er stond wat er stond, en ik las het aangekondigde afscheid. Ze had haar poëtische zelf bevrijd, zat in de groeven van haar oude gebreken, en voerde een eenzame strijd met de Dood.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: