Damokles

772c8f1d560d84f5930394d5877437641414141
Omdat ik een verzamelaar ben van het werk van Willem Frederik Hermans, zal hij zo af en toe eens voorbij komen. Nu deel 3 van zijn volledige werken met de romans De donkere kamer van Damokles en Nooit meer slapen.

In De donkere kamer van Damokles leven we mee met Henri Osewoudt. Deze drijft in de Tweede Wereldoorlog een sigarenwinkel en raakt verwikkeld bij allerlei verzetsactiviteiten. Dat begint als zijn dubbelganger, ene Dorbeck, bij hem binnenstapt en hem vraagt om verzetswerk te doen. Dat is niet het minste werk want hij moet ook mensen liquideren. Zijn vrouw en zijn moeder worden opgepakt en zelf wordt hij gevangen genomen, ontsnapt weer en probeert uit handen van de Duitsers te blijven.

Genoeg ingrediënten voor een pakkend verhaal en dat is het dan ook. Als Osewoudt aan het eind van de oorlog wordt gearresteerd door de geallieerden, blijken alle bewijzen voor zijn verzetsdaden verdwenen en zijn dubbelganger Dorbeck al helemaal. Heeft deze überhaupt wel bestaan? Hermans vertelt het verhaal in vlotte stijl en dat is meteen de kracht van dit boek. Er gebeurt altijd iets, je hoeft je geen moment te vervelen. Hoewel de roman zo’n 400 pagina’s telt zijn de hoofdstukken kort en leest het snel weg.

Dat laatste is prettig, want het is ook wel een donker verhaal. Alle acties van Osewoudt lijken te mislukken en het is de vraag of hij zich telkens uit de nesten weet te werken. Als je weet dat het ontwikkelen van foto’s een grote rol speelt hierin (waar toch steeds weer wat anders op staat dan verwacht), dan is de contaminatie van de titel ook meteen verklaard.

De tweede roman, Nooit meer slapen, is een lichter verhaal, waar toch wat parallellen in zitten met de eerste roman. De student Alfred Issendorf gaat op expeditie naar het uiterste noorden van Noorwegen. Het gaat erom dat hij wil bewijzen dat de gaten in het landschap daar veroorzaakt zijn door meteorietinslagen.

Hij gaat hiervoor op pad met de Noor Arne, maar door een misverstand, of koppigheid van Alfred, raken ze elkaar kwijt. Hij moet zich een paar dagen alleen redden en ziet af. De miljoenen muggen, weinig eten en een ruig landschap spelen hem parten. Alfred weet Arne terug te vinden, maar het is geen vrolijk weerzien, lees daar vooral het boek voor.

Hij vindt ook geen bewijzen voor zijn onderzoek, maar hoort, net voor zijn vertrek nog wel de knal van een meteoriet-inslag. Bij thuiskomst krijgt hij van zijn moeder manchetknopen, gemaakt van meteoriet. Die had zijn overleden vader hem ooit willen geven vroeger. Dan is de cirkel van zijn falen wel rond. Daar zitten ook de parallellen met De donkere kamer van Damokles. In beide gevallen zijn de hoofdpersonen welwillend en vol goede moed, maar zijn de verhalen doordrenkt van kleine en grotere mislukkingen. Waarom dan toch een lichter verhaal? De zon gaat niet onder tijdens Alfred’s bezoek en dat brengt een heel aparte sfeer met zich mee, mooi neergezet door Hermans.

Overigens zijn de uitgebreide commentaren achter in het boek de moeite waard. Zo wist ik niet dat de oerversie van De donkere kamer van Damokles door Hermans was geschreven in een dummy van Multatuli’s Woutertje Pieterse uit 1950. Door een toeval is deze versie bewaard gebleven en pas in 2004 op een veiling verkocht.

Een prachtige inkijk op het ontstaan van de roman Nooit meer slapen geeft het online Literatuurmuseum, waar foto’s van Hermans te zien zijn uit Noorwegen. Voor de liefhebbers!

Advertenties
2 reacties
  1. Hoi Koen, ik heb vrij veel van Hermans gelezen, maar ik denk dat ik niet meer verder in zijn werk ga lezen. Van zijn romans vind ik “De donkere kamer van Damocles” en “De tranen der Acacia’s” de twee beste die ik gelezen heb. “Nooit meer slapen” vond ik tamelijk langdradig en “Onder professoren” (gelezen voor mijn lijst) en “Au pair” vond ik ook een stuk minder. Toch vind ik Hermans van de zogenaamde grote Drie de meest onderhoudende schrijver. Groet, Erik

  2. Ik heb juist weer genoten van “Nooit meer slapen”, ik vond de sfeer goed getroffen. “De tranen” en “Damokles” vind ik ook erg mooi. Ik ben helemaal een fan van zijn essays en polemieken, dus ik denk dat ik de verzameling maar doorzet, het is een prachtige serie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: