Rivier

9045008130.01._SX450_SY635_SCLZZZZZZZ_
Ik heb laatst het één en ander gelezen over de biografie van V.S. Naipaul waardoor ik geïnteresseerd raakte in deze Nobelprijswinnaar van 2001. Het moet niet zo’n fijn heerschap zijn en die biografie lees ik graag nog eens, maar eerst maar eens wat van zijn werk tot mij nemen. Zo kwam ik bij Een bocht in de rivier.

Het is het verhaal van Salim, stammend uit een geslacht van Indische kooplieden, die een winkel koopt in het binnenland van een niet nader genoemd Afrikaans land, waarschijnlijk Zaïre. Hij krijgt gezelschap van Metty, een jongen die gevlucht is voor gewelddadigheden aan de kust waar ze allen woonden en er wordt verwacht dat hij hem onderhoudt. Ook houd Salim een oogje op Ferdinand, de zoon van Zabeth, de marchande en profetes, terwijl hij naar het lyceum gaat. Het klinkt allemaal nog niet bijster spannend en dat is het ook niet.

Het is geen verhaal met een plot, geen verhaal met allerlei wendingen. Het is een tijdsbeeld, een foto van een land op een bepaald moment. De enige wending van belang is de burgeroorlog die uitbreekt, waardoor er allerlei gruwelijkheden gebeuren, die overigens nergens benadrukt worden. De president of de Grote Man zet prestigeprojecten neer, ook in het binnenland, zoals Het Domein. Dit is een Afrikaanse modelstad waarin zich een parallelle samenleving ontwikkelt naast die in de oude stad. Ze komen ook niet bij elkaar, behalve door Salim en Ferdinand. De laatste gaat er studeren, de eerste krijgt een verhouding met Yvette, de vrouw van Raymond die Het Domein voor de president bestiert.

Ik vond het jammer dat de personages geen van allen echt begonnen te leven. Het is meer beschrijvend proza. Op sommige momenten best prachtig, zoals wanneer Salim’s deplorabele leefomstandigheden worden geschetst;

De fysieke omgeving van mijn omgeving begon me tegen te staan. Mijn flat was nog hetzelfde. Ik had er niets veranderd, omdat ik leefde met de gedachte dat ik van het ene ogenblik op het andere alles moest kunnen opgeven – de slaapkamer met de witgeschilderde ruiten en het grote bed met het schuimrubber matras, de ruwhouten kasten met mijn stinkende kleren en schoenen, de keuken met zijn lucht van petroleum en bakolie, roest en vuil en kakkerlakken, de lege witte studio-zitkamer. Altijd aanwezig, nooit echt van mij, me alleen herinnerend aan het voorbijgaan van de tijd.

Dit stukje vat het allemaal mooi samen. Gevangen in een troosteloos oord, met het gevoel dat zelfs dit ieder moment weg kan vallen. Dat gebeurt ook. Zijn winkel wordt genationaliseerd en er wordt iemand boven hem aangesteld. Hij wordt zelfs even gevangen gezet en weet door zijn contacten toch te vluchten. Afrika in een tijdsbeeld, Afrika in een notendop.

Mooi proza af en toe, maar ik ben nog niet helemaal overtuigd. Dat neemt niet weg dat ik zeker nog wat van Naipaul ga lezen, al was het maar om het lezen van die biografie van hem. Tips zijn altijd welkom.

Vertaling: Mea Flothuis

Advertenties
4 reacties
  1. A House for Mr Biswas is geweldig, echt een moderne klassieker. Het zit vol leven en subtiele humor (voor wie daar oog voor heeft) en ik denk dat het je veel beter zal bevallen dan dit boek.

  2. En laat dat nu precies het boek zijn dat ik nog van hem in de kast heb staan 🙂 Het las ook niet onprettig hoor, ik heb er alleen het grote gevoel nog niet bij, dus ik ben benieuwd naar A House…

  3. Hoi Koen, ik heb het nodige van en over V.S. Naipaul gelezen, dan weer net niet “Een bocht in de rivier”. Van zijn romans heb ik oa. “Een huis voor Meneer Biswas” gelezen dat ik erg onderhoudend vond. Maar waar ik Naipaul echt sterk in vind is in zijn reisverhalen. Hij heeft 3 boeken over India geschreven waarvan ik de laatste “Terug naar India” geweldig vind. Hij geeft een beeld van de complexe Indiase samenleving door steeds van eenvoudige mensen hun levensverhaal te schetsen. Ook heeft hij 2 geweldige boeken over reizen door de moslimlanden geschreven: “Onder de gelovigen” uit 1982 en “Meer dan geloof” uit 1999 (data uit mijn hoofd). Het grappige is dat hij in het tweede boek veel mensen uit het eerste boek nogmaals benadert, waaronder de latere president van Indonesië, Wahid.
    Paul Theroux heeft 2 boeken over V.S. Naipaul geschreven: “V.S. Naipaul an introduction to his work” waarin hij de vroege romans van Naipaul bespreekt (kun je overslaan) en “De geschiedenis van een vriendschap”, waarin hij en passant een biografie van Naipaul geeft. Dit boek is erg onderhoudend en het moeilijke karakter van Naipaul komt er duidelijk naar voren. De biografie van Patrick French vond ik zwaar tegenvallen, erg saai. De vele positieve recensies op dit boek doen vermoeden dat de critici blij waren om eindelijk ens een biografie van hun idool te hebben, doet er niet toe hoe slecht geschreven.
    Als laatste tip: het interview met Adriaan van Dis in “Hier is Adriaan van Dis”. Groetjes, Erik

  4. Hoi Erik, goeie tips, die reisverhalen ga ik zeker ook eens lezen, met name omdat ik best wat tijd in India heb doorgebracht. Oneindig intrigerend land vind ik het. Biografie weet ik ook nog niet welke het wordt, maar die komt toch pas als ik wat van zijn werk heb gelezen. Die Adriaan van Dis ga ik eens opsnorren, thanks!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: