Essay

9025367836.01._SX450_SY635_SCLZZZZZZZ_
De essays van Michel de Montaigne. Dan heb je ze ineens alle 107 gelezen, 1377 pagina’s achter elkaar. Waarvan wordt gezegd dat je ze niet allemaal achter elkaar moet lezen. Wat ik natuurlijk wel heb gedaan. Wat mij overigens uitstekend is bevallen, ik heb mij geen moment verveeld.

Montaigne trok zich in 1570 terug uit het openbare leven om de “Klassieken” te gaan bestuderen en om zijn gedachten op papier te zetten. Aanvankelijk in korte geschriften, later in veel langere betogen. De onderwerpen gaan vaak over persoonlijke ervaringen en algemeen bekende gemoedstoestanden, zoals de titels laten zien; ‘Over droefheid’, ‘Over de ijdelheid’ en ‘Over de vriendschap’ zijn wat voorbeelden. Hij geeft zelf aan hoe hij te werk gaat:

Hoe grote nonsens ik ook te berde breng, ik ben niet van plan die te verbergen…Want ook wat ik nu schrijf zijn míjn gevoelens en meningen. Ik breng ze naar voren als wat ík geloof, niet als wat men geloven moet. Het gaat er mij alleen om hier mijn eigen ik te ontdekken, dat er morgen misschien anders uitziet, als ik verander met het nieuwe dat ik leer.

Als ik nadenk over waarom mij dit boek zo goed is bevallen, dan is dat ten eerste omdat het een prachtige inkijk in de 16e eeuw verschaft. Amerika is net ontdekt en de gruwelen van de ‘conquistadores’ in Zuid- en Midden-Amerika zijn dan al doorgedrongen tot Europa. De ‘Decamerone’ wordt gezien als moderne literatuur en Copernicus en Galileï poneren boude stellingen over de plaats van de aarde in het heelal. Er gebeuren dingen. Ten tweede is het de vertelwijze. Alsof hij je een persoonlijk verhaal zit te vertellen en feitelijk doet hij dat ook. Hij geeft het zelfs aan in zijn voorwoord, het boek is bestemd voor vrienden en verwanten. Voilà, ik behoor ineens tot zijn ‘inner circle’.

Verder is hij redelijk no-nonsense en ook dat bevalt. Hij hekelt de heksenprocessen van zijn tijd met woorden zoals wij er nu tegenaan kijken;

wat is er met het verstand van een rechter aan de hand dat hij op grond van andermans verklaringen gelooft dat iemand in staat is op een bezemsteel uit de schoorsteenpijp weg te vliegen?

Geen alcohol schenken aan kinderen voor hun zestiende of achttiende levensjaar, geeft hij aan. We hebben het er in onze tijd nog over. Waarom worden de dingen door wijsgeren met opzet zo moeilijk gezegd? Meer cachet geven aan loze materie, vertelt hij. Als hij voor zijn nierstenen rattenkeutels voorgeschreven krijgt schuift hij dit terzijde.  Hij gaat voor degelijke wetenschap en anders niets. Ook zijn eigen tekortkomingen schuwt hij niet;

Ik persoonlijk vind elk antwoord uitstekend, als het maar ter zake is. Maar als de discussie warrig en ordeloos verloopt, verlies ik de draad en klamp mij nurks en ongenuanceerd vast aan de uiterlijke vorm en begin schamper en verbeten te disputeren, zó bedillerig dat ik er later het schaamrood van op mijn kaken krijg.

Het zijn 107 essays met een veelheid aan onderwerpen. Wel gelardeerd met een niet-aflatende stroom aan voorbeelden en anekdotes. Uit zijn eigen leven, maar vaak ontleend aan de “Klassieken”. Het leest geweldig en de vertaler heeft hier ook de hand in. Ik weet niet wat er in het origineel heeft gestaan, maar ik kom woorden tegen als “moeders pappot”, “hineininterpretiert’, “zielenpiet” en “haastje-repje” en het lijken de enige juiste woorden.

Vertaling; Hans van Pinxteren

Advertenties
4 reacties
  1. Hoi Koen wat een prachtig boek is dit he. Ik ben zelf pas bij blz 250, ik lees er regelmatig een ander boek tussendoor. Eigenlijk is dit ook een boek om beetje bij beetje tot je te nemen, het is zo rijk. Grappig vond ik zijn opmerking dat hij liever een kok heeft die vloekt, dan eentje die niet kan koken. Over pragmatisme gesproken. Als ik het boek uitheb dan hoop ik wat citaten te geven, die doen het ook altijd goed bij een schrijver van dit kaliber. Mijn topdrie uit de Franse literatuur is (allen gelezen in het Nederlands):
    1) Montaigne: De essays
    2) Proust: Op zoek naar de verloren tijd (7 delen)
    3) Celine: Op reis naar het einde van de nacht (met de illustraties van Tardi)
    Alledrie geweldig. Groetjes, Erik

  2. Inderdaad een prachtig boek. Ik vond het juist fijn om alles achter elkaar door te lezen, zo bleef ik er lekker in. Het is wel een boek om vaker uit de kast te halen om stukken te herlezen, dat zeker.

  3. Hoi Koen, ik heb vanavond “De essays” uitgelezen. Voor mij samen met de korte verhalen van Tsjechov het mooiste wat ik ooit gelezen heb. Zoals jij ook schrijft, de vertaling van Hans van Pinxteren is prachtig, evenals jou waren mij hineininterpretiert en haastje-repje ook opgevallen. Verder heb ik heel wat streepjes in de kantlijn gezet en een enorme hoeveelheid citaten verzameld waarvan ik er heel wat in mijn besprekingen heb gebruikt. Delen 1 en 2 heb ik reeds besproken, deel 3 komt binnenkort. Nu ga ik verder met het herlezen van het boek van Sarah Bakewell, waar jij, Joke en Anna alledrie een prachtige bespreking over hebben geschreven.

  4. Ik heb ze te snel doorgelezen en ze komen zeker voor herlezing in aanmerking, hoewel ik moet zeggen dat ik dat zelden doe, wegens te grote nieuwsgierigheid naar andere boeken. Er is zoveel dat de moeite waard is

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: