Jongeman

coetzee
Na Jongensjaren was Portret van een jongeman het tweede boek dat ik las van J.M. CoetzeeEen soort vervolg, hoewel de boeken als zelfstandige romans te lezen zijn. Weer een soort autobiografie en we treffen de hoofdpersoon in zijn studentenjaren aan in Zuid-Afrika.

Hij studeert wiskunde maar dit vak lijkt geen roeping te zijn. Hij blinkt niet uit en moet hard werken om bij te blijven. Hij is niet blind voor de maatschappelijke onrust in zijn land. Hij merkt het zelfs op de campus die tijdelijk wordt afgesloten tijdens onlusten;

Hij zou graag geloven dat er genoeg medelijden bestaat met zwarte mensen en hun lot, genoeg behoefte om hen fatsoenlijk te behandelen, om de wreedheid van de wetten goed te maken. Maar hij weet dat het niet waar is. Tussen zwart en wit gaapt een onoverbrugbare kloof. Dieper dan het medelijden, dieper dan een fatsoenlijke behandeling, dieper zelfs dan de goede wil, sluimert aan weerszijden het besef dat mensen als Paul en hijzelf, met hun piano’s en violen, zich slechts met heel zwakke excuses op deze grond bevinden, de grond van Zuid-Afrika.

Hij heeft er ook genoeg van, van het land, zijn studie en zijn halfbakken relaties met vrouwen. Hij wil zijn hart achterna. Kunstenaar worden, dichter zijn in Europa. Het wordt Londen. Hij vindt een baan als leerling-programmeur bij IBM en hij vindt woonruimte. Maar het dichten, dat vlot niet. Natuurlijk, hij weet dat kunstenaars zich vroeger benevelden met opium of alcohol, maar zo is hij niet. T.S. Eliot werkte bij een bank, Kafka op een verzekeringskantoor. Waarom hij dan niet bij IBM?

Hij heeft wel vriendinnetjes maar net als in het vorige boek; ook hier lukt het allemaal net niet. Hij begint aan een analyse van het werk van Ford Madox Ford en wil dichters ontmoeten. Ook weer allemaal net niet. Grappig dat kort even de Nederlandse poëzie onder de loep wordt genomen;

Als Vinkenoog alles is wat Nederland te bieden heeft, wordt zijn ergste vermoeden bevestigd: dat Nederlanders het saaiste, het meest apoëtische volk ter wereld zijn.

Hij neemt ontslag bij IBM en gaat op een huis passen om de kosten te drukken. Omdat zijn verblijfsvergunning gevaar loopt, moet hij toch weer een baan aannemen. Dat doet hij, bij International Computers. Hij richt zich weer op de poëzie maar vraagt zich af:

Is het waar dat kunst alleen uit ellende wordt geboren? Moet hij er weer ellendig aan toe zijn om te kunnen schrijven? Bestaat er ook niet een poëzie van de vervoering, en zelfs een poëzie van lunchcricket als vorm van vervoering? Maakt het uit waaraan poëzie haar drijfveer ontleent, zolang het maar poëzie is?

Uiteindelijk probeert hij zelfs met een reusachtige Atlas-computer gedichten samen te stellen. Zelf komt hij echter tot een soort eindconclusie. Hij was misschien ooit dichter, maar nu niet meer. Geen schrijver, geen kunstenaar, maar programmeur. Hij bevindt zich in een soort eindspel en weet vooralsnog niet hoe hij er uit moet komen.

Niets minder dan een prachtig boek. Het greep mij meer dan het eerste boek. Het is een prachtige vertelling van iemand die een pad voor zichzelf heeft uitgestippeld, maar zich opeens op een heel ander pad bevindt. Hij weet (nog) niet hoe weer op dat uitgestippelde pad te komen. Misschien komt dat in deel drie, Zomertijd. Die heb ik nog liggen.

Lees hier de bespreking van Anna

Vertaling: Peter Bergsma

Advertenties
4 reacties
  1. Hoi Koen, ik heb “Portret van een jongeman” ook net uitgelezen. Wederom prachtig, ik ga zo met “Zomertijd” beginnen. Groet, Erik

  2. Ik denk dat ik eerst wat anders tussendoor lees, maar ik wacht er ook niet te lang mee. Mooie serie!

  3. Schitterende bespreking, Koen, heel goed getroffen. En het is helemaal niet erg om te wachten met het derde deel. Dan kun je de eerdere delen nog eens rustig herkauwen 😉

  4. Dank je wel Anna. Eerst wat andere boeken, maar ik denk niet dat ik heel lang wacht, het smaakte echt naar meer!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: