Avondgezichten

166112a61756e2d593474665651437641414141
Avondgezichten van Murasaki Shikibu wordt door velen gezien als de eerste echte roman ter wereld. Het boek is waarschijnlijk begonnen in 1001 en niet afgesloten voor 1010. De auteur was hofdame aan het Japans keizerlijk hof in de Heian-periode (794-1185).

De ondertitel geeft al aan dat het hofleven ook het decor is voor de verhalen in het boek. Het oorspronkelijke manuscript telt 54 hoofdstukken, waarvan er in dit boek 8 worden verteld. Centrale figuur is prins Genji. Een getrouwd man maar een onverbeterlijke erotomaan. Zo is daar de jaloerse weduwe Rokujo. Genji is naar haar op weg als hij al weer contact tracht te leggen met een andere dame. Contact leggen deed men toen door middel van geparfumeerde waaiers en mooie bloemen, in dit geval zachtgroene bloemen, Avondgezichten.

Als prins Genji ergens behandeld wordt voor koortsaanvallen ziet hij een prachtig meisje van een jaar of tien, Murasaki (de auteur, wiens echte naam niet bekend is, vernoemde zich naar haar). Genji ziet mogelijkheden voor de toekomst en neemt haar aan als pleegkind. Als zijn eigen vrouw overlijdt, trouwt hij met Murasaki. Ik hoef verder niet zo uit te weiden over de jonge Oborozukiyo of de fragiele Yugao, dat zijn amoureuze avonturen van gelijke strekking. Het interessanter om wat mee te geven over de verteltrant uit die tijd.

Het boek heeft niks tekort aan elegantie en verfijning. Het is gelardeerd met korte gedichtjes waarin mensen elkaar antwoorden. Als Genji het jonge meisje Murasaki ziet, stuurt hij de volgende woorden naar haar verzorgster:

Sinds die vluchtige blik op jonge scheuten in het gras
Zijn de mouwen van het reisgewaad niet zonder dauw geweest

Er wordt gepast tegengestribbeld, maar Genji neemt het meisje mee, net voor de neus van haar vader vandaan. Hij komt er mee weg. Waar ik altijd dacht dat Japanners bekend stonden om hun stoïcijnse houding, blijkt hier toch het tegendeel. Prins Genji huilt en snottert wat af in de verhalen. De woorden dauw, tranen en mouwen zijn zelfs sleutelwoorden met vaste associaties door de hele roman heen. Zijn ballingschap maakt prins Genji ook niet vrolijker:

Ofschoon hij niet merkte dat hij huilde, waren er voldoende tranen om zijn kussen te laten drijven. Hij ontlokte een paar tonen aan zijn koto, maar de klank maakte hem alleen maar droefgeestiger.

Hoewel dit klinkt als kommer en kwel is de toets toch redelijk licht. Essentieel is de vertaling. Het Japans van Murasaki is na duizend jaar zo vreemd geworden dat ook de huidige Japanse lezer het niet zonder toelichting kan. Er zijn moderne Japanse vertalingen en een aantal westerse vertalingen. Dit boek is gebaseerd op de Engelse vertalingen van Arthur Waley (een pionier) en Edward G. Seidensticker (de huidige standaardvertaling). Ik ken de Engelse vertalingen niet, maar dit boek leest erg makkelijk weg.

Het boek geeft een mooi kijkje in het Japanse hofleven van zo’n duizend jaar terug, maar ik vond de toelichtingen op het boek haast nog interessanter. Zo wordt duidelijk dat het altijd een geliefd boek is geweest. In de memoires van een zeer bereisde hofdame uit 1060 wordt al gedweept met Genji;

‘Zou een man als de schitterende prins Genji ooit geleefd hebben?’ vraagt zij. Als meisje verslond zij, op haar buik liggend, het ene verhaal na het andere: ‘Ik hoopte dat ik als jonge vrouw buitengewoon mooi zou zijn en heel lang haar zou hebben. Ik zou er dan uitzien als Yugao van de schitterende prins Genji’

Ergo: ik kan wel denken erg cultuurderig een Japans boek te gaan zitten lezen, maar ben eigenlijk in een heel vroege boeketreeks beland. Toch heb ik ervan genoten.

Vertaling: H.C. ten Berge

Advertenties
2 reacties
  1. Hoi Koen, dit boek wil ik ook nog wel eens lezen. Er zijn bij mijn weten 3 complete Engelse vertalingen, waarvan de laatste er als boek erg mooi uitziet. Een paar jaar geleden is het complete verhaal vertaald door Jos Vos. De hardcover in 2 delen was helaas al vrij snel uitverkocht, misschien is die nog ergens tweedehands te vinden. Groet, Erik

  2. Ik weet niet of ik meteen het complete werk zou willen lezen, maar dit was wel een prettige kennismaking zeg maar

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: