Vrijheid

bb8aea250203d8b593548315867444341587343
De recensies over Vrijheid van Jonathan Franzen waren aardig lovend en dat maakte mij nieuwsgierig. Ik heb die kleine 600 pagina’s tot mij genomen en ben aardig tevreden. Aardig…niet helemaal dus.

Eerst het verhaal. Het gaat eigenlijk om de driehoeksverhouding tussen Patty, Walter en Richard. Patty was ooit een belofte in het basketbal maar is huisvrouw geworden. Ze is getrouwd met Walter, een degelijke jongen die bezig is met natuurbehoud en overbevolkingsvraagstukken. Richard is een jeugdvriend van Walter, zanger in een punkband, vrouwenversierder en de mannelijke muze van Patty. Patty en Walter hebben twee kinderen, de Republikeinse Joey en dochter Jessica. Patty krijgt de meeste aandacht in het boek, al was het maar omdat haar therapeutisch opgeschreven levensverhaal in het boek is opgenomen. Zij heeft ooit gedacht voor Richard te kunnen kiezen, maar zag in dat hij een onverbeterlijke losbol zou blijven. Walter gaf haar altijd alle aandacht en ze koos uiteindelijk voor hem. Walter zijn tijd wordt opgeslokt door zijn werkzaamheden voor het milieu. Hij heeft plannen bedacht om natuurgebieden en vogels te redden en hij wil het overbevolkingsvraagstuk op de kaart zetten. Het krijgen van veel kinderen moet met gêne worden omgeven, net als roken nu. Tussen de partijen door rent Richard. Aanvankelijk weinig succesvol, maar hij breekt door met zijn band. Verslijt de ene vriendin na de ander en bedriegt uiteindelijk toch zijn vriend met Patty. Patty, die wel de inspiratie is voor zijn meest succesvolle songs. Patty, die verwordt van basketbal-belofte tot alcoholiste. De relatie met Walter komt onder grote druk te staan. Het feit dat Walter de bloedmooie Lalitha in dienst neemt die ook nog eens verliefd op hem wordt, helpt ook niet. Verder zijn er de nodige toestanden met zoon die behoorlijk verwend is, trouwt met zijn buurmeisje en de ouders van Patty die ook de nodige steken laten vallen.

Genoeg stof om een roman mee te vullen en hopelijk velen te boeien. Volgens de recensies is dat ook gelukt, er wordt zelfs gesproken over de nieuwe “Great American Novel”, een term die Franzen zelf overigens verfoeit. Waarom sluit ik mij niet ten volle aan bij de jubelstoet? Allereerst, Franzen is een begenadigd verteller. Het geheel leest als een trein. Ik hou van de onderkoelde humor die hij gebruikt als Patty naar de kolereherrie van de band The Traumatics van Richard gaat luisteren:

Richard en twee andere Traumatics krijsten in hun microfoons: I hate sunshine! I hate sunshine! I hate sunshine! En Patty, die een beetje zonneschijn altijd wel waarderen kon, wende al haar basketbaltechnieken aan om weg te komen.

Dat leest lekker weg. De dialogen zijn ook behoorlijk okay. Ik ergerde me behoorlijk aan Walter, die liet wat mij betreft teveel over zich heen lopen. Dat is dan waarschijnlijk een kwaliteit van de schrijver, want het doet iets met mij. Pas in een fikse ruzie met Patty komt hij los en dat doet Franzen prima. Het gaat om zijn interesses voor de natuur en haar reactie erop:

‘O gossie, die arme vis- en wildstand toch’ ‘Mij gaan die dingen ter harte! Kun je dat dan echt niet begrijpen, of op z’n minst respecteren? Als je er geen respect voor kunt opbrengen, wat doe je hier dan nog? Waarom verlaat je me niet gewoon?’ ‘Omdat weggaan niets oplost! Mijn god, dacht je nou echt dat ik dat niet al tientallen keren overwogen heb? Vertrekken en met mijn geweldige kwalificaties en werkervaring een nieuw bestaan opbouwen? Ik heb wel degelijk bewondering voor wat jij voor je zangvogel doet, maar…’ ‘Dat lieg je.’ ‘Nou, oké, het is misschien niet echt mijn ding, maar…’ ‘Wat is jouw ding dan wél, Patty? Jij hébt geen ding. Jij hangt alleen maar hier in huis rond en voert geen reet uit, nooit, en daar word ik zo langzamerhand stapelgek van.’

Hèhè, hij komt los. Als hij erachter komt dat hij ooit bedrogen is volhardt hij jarenlang in een koppig stilzwijgen tegenover Patty en Richard, maar niet nadat hij haar eigenhandig het huis heeft uitgezet. Vanwaar dan mijn reserve? Goed verteller, mooie dialogen, maar het pakte mij gewoon niet helemaal. Ik vond het ge-emmer over de plannen van Walter en zijn superieuren wat langdradig, dat had veel korter gekund. De fratsen van de opstandige zoon Joey vond ik ook niet zo interessant en het thema vrijheid vond ik er ook een beetje met de haren erbij gesleept. Vrijheid is natuurlijk wat de Amerikanen bovenal aanspreekt en het kan als thema gebruikt worden, maar als ik dat woord dan overal in het boek tegenkom lijkt het alsof de schrijver mij ergens van moet doordringen waar ik anders zelf niet op kom.

‘Dat het systeem van dit land nooit zal veranderen,’ zei Walter, ‘heeft alles te maken met vrijheid. De reden waarom het kapitalisme in Europa kan worden beteugeld met wat wij socialisme noemen, is dat ze daar niet zo spastisch doen over persoonlijke vrijheden.’

Dat dus. Niet alles boeide mij dus evenveel maar dat laat onverlet dat er ook mooie stukken tussen zitten met prima dialogen. Lees het en oordeel zelf.

Vertaling: Peter Abelsen

Advertenties
5 reacties
  1. Hey Joke, ik had je bespreking nog niet gelezen maar ik geloof dat we op één lijn zitten, leuk 🙂 Tuurlijk goed geschreven, maar het zeurde allemaal wel een beetje door, dat had ik ook. En ik heb mij geen moment raar gevoeld hoor 🙂

  2. Hoi Koen, als jij en Joke het allebei niet zo’n geweldig boek vinden is het voor mij wel duidelijk dat ik het niet hoef te lezen. Dan is er weer ruimte voor iets anders. Groetjes, Erik

  3. Hahaha laat het maar Erik 🙂 By the way, ik heb wat computerproblemen. Ik wilde reageren op je posts maar ik krijg geen mogelijkheid om te reageren. Probleem ligt hier, sommige sites doen het, andere niet. Feit dat je even geen reacties van me krijgt is geen onwil, moet even wat (laten) repareren blijkbaar

  4. Hoi Koen, ik wacht wel af. Ik vind het altijd leuk om reacties te krijgen, dat geeft ook een beetje het idee dat je gelezen wordt en dat is wel zo prettig als je iets schrijft. Groetjes, Erik

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: