Tolstoj 1

Afbeelding

Dan maar eens begonnen aan het complete oeuvre van Lev Tolstoj, Deel 1: Verhalen en novellen. Waar ik even beducht was voor zware Russische kost, viel dat helemaal mee, vadertje Tolstoj houdt het luchtig genoeg.

Het begint eigenlijk met een semi-autobiografisch verhaal. We volgen Nikolaj/Tolstoj door zijn kindertijd, zijn jeugdjaren en zijn jongelingschap. In mooie stijl, zonder opsmuk wordt een leven beschreven. Personen en karakters worden ferm neergezet, je leeft mee als huishoudster Natalja de geest geeft. Mooier nog vind ik de beschrijvingen van landschap en natuur, zoals het naderend onweer:

Ik word bang en ik voel hoe mijn bloed sneller gaat stromen. De voorrand van de wolk schuift al over de zon heen; ze werpt ons nog een laatste blik toe, laat een zonderling somber schijnsel vallen aan de gezichtseinder, en verdwijnt. Het hele landschap verandert op slag en krijgt een droefgeestig aanzien. Er gaat een trilling door het laaggroeiende espenloof; de bladeren krijgen een dofwitte kleur en steken scherp af tegen de paarsachtige achtergrond van de wolk; ze ritselen en draaien; de toppen van de grote berkebomen beginnen te wiegelen en plukjes dor gras vliegen de weg over. Witborstige huis- en boerezwaluwen fladderen om de sjees heen alsof ze ons willen staande houden, ze vliegen zelfs onder de buiken van de paarden door; kauwtjes vliegen dwars op de wind en de veertjes in hun vleugels staan overeind; de uiteinden van de leren plaid waar wij ons hebben gewikkeld beginnen omhoog te flapperen, zodat koude windvlagen tot ons doordringen, en klepperen tegen de carosserie van de sjees aan.

Een lang citaat, maar wat een zeggingskracht! Het gaat nog even door en je zit er echt midden in. Dat leest als een trein. Wat volgt na dit drieluik zijn een aantal verhalen over het soldatenleven. Tolstoj zelf vocht mee op de Kaukasus tegen de naar onafhankelijkheid strevende Tataren en daar gaat een groot deel van de verhalen over. Tenminste, dat neem ik aan want in de vertaling wordt constant over Tartaren gesproken (overigens wel een bestaand volk, maar meer gesitueerd richting Mongolië en niet in de Kaukasus).

Ook in de soldatenverhalen is veel te genieten. Meerdere keren komt de onzekerheid voorbij van soldaten die ieder moment verwachten gedood te worden:

Daar ginds steeg een steeds groter wordende blauwe rookwolk op en dreef met de wind mee. Toen ik begreep dat dit een tegen ons gericht schot van de vijand was kreeg alles wat ik op dat ogenblik voor ogen had als het ware een ander, groots karakter….dit alles leek me toe te roepen dat het projectiel dat op dit ogenblik de loop van een geweer al had verlaten en door de ruimte vloog wellicht koers zette op mijn borst.

Na de soldatenverhalen volgen nog een paar mooie novellen, waarvan Sneeuwstorm het meest bij blijft. Op weg met een trojka in de nacht met een onbekwame koetsier, overal sneeuw, zoekend naar een sledespoor of een mijlpaal is dit wel de “Winterreise” to the max. Overigens (los van die Tartarenkwestie) vind ik de vertaling erg prettig. Het kan best ouderwets zijn, maar ik houd van woorden als “fluks” en “weeuwtje”. Wat ik mij af en toe wel afvraag, waarom sommige verhalen stoppen. Het laatste verhaal, over een wat naïeve landheer die goed wil doen bij zijn boeren gaat een beetje uit als een nachtkaars, dat had nog hoofdstukken lang door kunnen gaan. Toch, ik heb genoten, er liggen nog wat delen te wachten gelukkig.

Vertaling: Hans Leerink

Advertenties
9 reacties
  1. Erik Scheffers zei:

    Hoi Koen, ik ben een groot fan van de Russische literatuur, “De Russische bibliotheek” van uitgeverij van Oorschot en ook van Tolstoi. Ik heb alle delen van Tolstoi’s verzamelde werken gelezen. Ik zou zeggen dat je er goed aan gedaan hebt om met deel 1 te beginnen. Wat mij betreft (maar toegegeven, dat is een hoogst persoonlijke mening) zou ik deel 2 overslaan en meteen met deel 3 “Oorlog en vrede: deel 1” in de prachtige nieuwe vertaling van Marja Wiebes en Jolanda Bloemen uit 2005 verdergaan. Als je eenmaal “Oorlog en vrede” hebt gehad, dan heb je het belangrijkste en in mijn ogen mooiste boek van Tolstoi gehad. “deel 5: Anna Karenina” vond ik ook prachtig. Dan heb je nog een paar mooie verhalen in deel 2 en 6 staan (oa: “De Kreutzersonate” en “Het sprookje van een simpele ziel”. Deel 7: Toneelwerk zou ik alleen lezen als je echt belangstelling voor het lezen van toneelteksten hebt (maar dan kun je veel beter het toneelwerk van Tsjechov lezen, veel interessanter!). Deel 8 “De opstanding” is nogal moralistisch en eigenlijk niet de moeite van het lezen waard. Als je wilt weten wat nog meer mijn favorieten uit de Russische literatuur zijn, dan kun je kijken bij mijn reactie op het stuk van donderdag over Tsjechov op Bettinaschrijft. Groetjes, Erik

  2. Hallo Erik, bedankt voor de informatie! Echter, ik ben nogal een rare in die dingen, ik heb alle delen van Tolstoj in de kast staan en ga ze echt allemaal lezen, chronologisch ook nog. Na zo’n deel las ik weer even een pauze in (heb nl. ook alle Dostojewski delen in de kast staan) maar ze komen vanzelf een keer aan bod. Maar wat vond jij van deel 1?

  3. Ook iemand die aan de Russen begonnen is, wat grappig!. Al is het voor mij Tsjechov waar ik nu alle delen verhalen van wil hebben. Maar ik lees ze juist in omgekeerde volgorde, ik heb nu eerst deel 5 besteld.
    Tolstoi komt ook eens aan de beurt bij mij, denk ik zo.

    Het leuke van die Russen is dat ze zoveel geschreven hebben (je moet toch iets in die lange winters) dus we kunnen nog een hele tijd voorui.

    groetjes,

  4. Het doet me altijd deugd als er weer met veel plezier een negentiende-eeuwse klassieker gelezen wordt. Ik heb herlezing van een dikke Engelse pil op het programma staan en iets van Zola (weet nog niet precies welke).

  5. @Bettina; Tsjechov komt bij mij vast ook nog wel aan bod. Ik heb al een boek met verhalen van hem gelezen en dat beviel heel goed. De Russische Bibliotheek is sowieso wel een reeks die je helemaal zou willen hebben, even sparen nog maar 😉
    @Anna: er volgen er nog veel meer. Zola ben ik ook benieuwd naar, daar heb ik nog niets van gelezen, leuk!

  6. Erik Scheffers zei:

    Hoi Koen, deel 1 vond ik erg goed. Als ik de afzonderlijke delen zou waarderen dan komen deel 3 en 4 natuurlijk op plaats 1, dan deel 5 Anna Karenina, vervolgens deel 1, dan delen 2 en 6, dan deel 8 en als laatste het deel met toneelwerk: deel 7

  7. Erik Scheffers zei:

    Hoi Koen, het verdient wel aanbeveling om “Oorlog en vrede” in de prachtige nieuwe vertaling van Wiebes en Bloemen te lezen. De oude vertaling van Rene de Vries, die jij waarschijnlijk zult hebben is op zich ook best goed, maar lang zo mooi niet. Het Nederlands van Wiebes en Bloemen hoort tot het mooiste Nedrlands dat ik ooit heb gelezen, origineel of vertaald. Groetjes, Erik

  8. Ik heb inderdaad de vertaling van H.R. de Vries. Ik vrees dat het toch deze eerst gaat worden, ik kan slecht boeken ongelezen in de kast laten staan (persoonlijke tic), maar wellicht wordt die nieuwere vertaling nog een keer aangeschaft hoor, ik sluit niks uit 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: