archiveren

Maandelijks archief: februari 2014

Afbeelding
Contrapunt van Anna Enquist kent een origineel uitgangspunt. De Goldbergvariaties van Johann Sebastian Bach worden gebruikt als vorm voor een verhaal. Het is het verhaal van een naamloze vrouw en haar gezin. Vrouw, man, zoon en dochter.

Een aria en dertig variaties, als afsluiting de aria weer. Iedere variatie verbonden met herinneringen van de vrouw. Herinneringen aan haar werk als pianiste, aan haar man en zoon, maar vooral aan haar dochter. Het is geen chronologisch verhaal, de herinneringen lopen door elkaar heen.

Enquist ontvouwt zo het verhaal waarvan je weet dat het niet goed gaat aflopen. Emoties worden verbonden aan de uitvoeringspraktijk van de variaties én aan het leven van de componist ervan, Bach:

Aan het eind van het stuk bewogen de handen naar elkaar toe, een eenvoudige toonladder in tegenbeweging, eindigend op dezelfde toets. Het sloot zich. Het gezicht van de dochter deed zich aan haar voor, zes jaar, geloken ogen onder het zwarte mutsje, zich overgevend aan het koesterend gebaar van het buurmeisje. Vol razernij speelde de moeder de harde, starre polonaise.

Als liefhebber van Bach en zijn muziek geeft het een frisse kijk op een bekend stuk. Ik kan er weer eens met andere oren naar luisteren en dat is voor mij altijd winst. Dat geldt ook voor het leven van de componist waar ik graag andermans visie op hoor;

Er moet een onoverbrugbaar verschil bestaan hebben tussen Bach en zijn tweede vrouw. Zij, aan het begin, zich verliezend in een leven vol van de meest wonderlijke muziek…Hij, vastbesloten om opnieuw te beginnen, maar met zijn poten in het stroperige verleden wadend…en van een verdriet dat hij met niemand delen kon en alleen liet doorschemeren in de muziek die hij schreef.

Dit stukje gaat over Bach, het gaat over zijn muziek en het gaat over de vrouw en haar herinneringen, alles wordt met elkaar verbonden. Er komen aardig wat musicologische termen voorbij, maar als dat geen bezwaar is (mij stoorde het niet) dan is dit gewoon een aanrader.

Afbeelding

Gerrit Komrij heb ik hoog zitten als het gaat om zijn bloemlezingen en duiding van gedichten, dus ik was benieuwd naar de poezië van de man zelf. Aldus werd Alle gedichten tot gisteren aangeschaft.

Dat viel soms wat tegen en ik zal uitleggen waarom. Ik heb vooral geen verstand van dichtkunst en haar vormen en al helemaal niet waaraan een dichtvorm als bijvoorbeeld een Villanelle moet voldoen, ik ga af op mijn gevoel.

Dat gevoel liep een beetje mank bij de heer Komrij. Het rijmt allemaal keurig en daar wringt het bij mij een beetje. Ik vond het (o, vloeken in de kerk) af en toe neigen naar rijmelarij. Op het gevaar af dat ik alle kenners van de meester over mij heen krijg, een voorbeeld:

Bij donker weder is die oom gestorven,
Hij zakte langzaam in elkaar, op straat.

Daar lag hij lange tijd, als een bedorven
En achteloos vertrapte karbonaad.

Karbonaad? Dat is het? Of wordt hier de anti-climax nagejaagd? Mijn gevoel wil iets met aristocraat, frontsoldaat, paringsdaad, maakt mij het uit, maar karbonaad? Kortom, ik moest er even inkomen. Dat lukte natuurlijk wel en gelukkig valt er ook veel te genieten. Zijn gedichten over Zizi Maelstrom, de gevallen tragédienne, mogen er zijn;

Zizi Maelstrom – de grote tragédienne
Van vroeger – speelde elke avond nog.
Ze had aan het idee niet kunnen wennen
Om met haar papegaai, haar Deense dog,

Haar drie konijnen in haar huis te klitten.
Maar óók wanneer ze, opgaand in haar rol,
Gewoon eens iemand in de zaal zag zitten,
Werd ze van achtervolgingswaanzin dol.

Zo was het nooit goed. Wil je haar eens zien,
Neem dan de tram, ga tot de halte mee
Waar niemand uitstapt, negen op de tien
Is daar de schouwburg waar zij speelt voor twee.

Komrij’s verzameling over de stoelgang en alles wat daar omheen hangt was beroemd. Hier ontbreekt dan ook het Banaal Alfabet niet. Een mooi werk, hoewel (ik kan het niet helpen) ik toch aan de dichtkunst van Driek van Wissen moest denken toen ik het las. Daar is niets mis mee, maar het gaat dan meer over light verse en misschien had ik dat bij Komrij niet verwacht. Ik moet nog veel leren.