Karakter

cec844d9de00630592f62755251444341587343

Karakter van Ferdinand Bordewijk is een prima boek. Het verhaal is redelijk eenvoudig, dus even in het kort. Jacob Willem Katadreuffe wordt geboren uit een one-night-stand van deurwaarder Dreverhaven met zijn dienstbode, Joba. Joba gaat bij Dreverhaven weg en wenst geen hulp of huwelijk van hem.

Zij voedt haar zoon alleen op. Katadreuffe is een jongen van het volk, maar heeft, u raadt het al, karakter. Hij gaat een avontuur aan als winkelier, raakt failliet, maar vindt een baan bij een advocatenkantoor. Daar weet hij zich op te werken tot advocaat, met ijzeren vastberadenheid.

Het mooie van dit verhaal is zijn verhouding tot zijn vader. Die lijkt zijn zoon op alle mogelijke manieren tegen te werken. Hij zit achter zijn faillissement aan als deurwaarder, leent hem geld om het later direct op te eisen, net voor een belangrijk examen, kortom, hij gaat meedogenloos te werk. Ten opzichte van iedere schuldeiser en ook ten opzichte van zijn zoon. Dat gaat ongeveer zo, als Katadreuffe geld komt lenen van zijn vader voor zijn studie:

– Zo, meneer schijnt op andere gedachten gekomen. Wil hij nu geld lenen van de woekeraar?
– Ja, zei Katadreuffe. Hij dacht even na en vervolgde:
– Ja, ik wil u trotseren. Als u mij daartoe in de gelegenheid stelt dan wil ik het tegen u opnemen.
Dreverhaven sloot zijn ogen opnieuw. Dat was ras, die jongen toonde karakter. En hij vroeg toonloos, alsof hij sprak in zijn slaap:
– Hoeveel?

Katadreuffe had uitgerekend dat hij er met tweeduizend gulden zou kunnen uitkomen…
– Bedenk wel dat als ik je vandaag leen ik je morgen je nek kan breken.

Dreverhaven lijkt daar ook alles aan te doen maar Katadreuffe wijkt niet. Op het advocatenkantoor werkt hij zich op en vindt hij medestanders, met name bij zijn baas, Mr. Stroomkoning. Die heeft vertrouwen in hem, net als juffrouw Te George, de enige vrouw met wie hij een gesprek kan voeren. Met zijn moeder is dat veel moeilijker. Zij heeft ook karakter en dat staat hen ook wel eens in de weg. Ze begrijpt dat haar zoon een verhouding met Te George heeft laten schieten:

Haar berisping ergerde hem, zo deed ze altijd. Ze zweeg wanneer hij graag een antwoord hoorde, en, wilde hij eens zwijgen, dan viel ze er tussen met een hatelijkheid. Altijd, altijd irriteerde ze hem. Hij zei het. Ze antwoorde droog:
– Dan moest je ook niet zo dom wezen…Kom, we gaan, ik krijg het koud.

De stijl van Bordewijk is in het algemeen nuchter en to-the point. Daarom viel me het volgend stukje op, nadat Katadreuffe juffrouw Te George nog eens bij toeval tegenkwam. Bordewijk wordt zowaar een beetje lyrisch:

Maar de diamant van het onderhoud met Lorna te George borg hij weg, want wat de edelstenen van het zieleleven betreft is elk mens een vrek; hij bekijkt ze eenzaam in de bankkluis van zijn hart, bij het licht van zijn herinnering.

Voilà, als dat niet mooi is. Als Katadreuffe zijn vader voor het laatst opzoekt hebben we zo’n beetje een afgerond geheel waarvan ik niet zou weten waarom u het niet zou moeten lezen. O ja, net als in zijn verhaal Bint voert Bordewijk weer een aantal mooie namen op, zoals Rentenstein, De Gankelaar, Piaat, Kalvelage enzovoort. Dat verhoogt voor mij alleen de feestvreugde.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: