Wagner

23d6464bfa10fc3593954415967444341587343

In 2006 was het thema van de Boekenweek “Boem Paukeslag – Schrijvers en Muziek”. Daar houden we dit boekje aan over van Gerrit Komrij met de titel Wagner en ik. Direct aan het begin maakt Komrij al duidelijk hoe hij er in steekt;

Dit is geen boek over Wagner. Dit is geen boek over ‘ik’. Dit wordt een betoog over de uitwerking van het woord Wagner op het gemoed van iemand die zich ‘ik’ noemt…

Het klopt. Het wil zoveel zeggen dat er geen absolute Wagner is, en geen absolute ‘ik’. Iedereen die het over Wagner heeft, ziet hem anders, er zijn talloze Wagners. Een ‘ik’ is ook nooit dezelfde ‘ik’, maar altijd anders, met nieuwe ervaringen en emoties. Mooi gevonden en een mooie invalshoek als je in 99 pagina’s iets over een componist als Wagner kwijt wilt.

Komrij geeft aan dat er twee ankers in zijn leven zijn, de oorlog en Wagner. Nog steeds hebben deze twee iets met elkaar te maken. Voor wie het niet weet, Hitler ging aan de haal met de Teutoonse muziek van Wagner. Wagner was niet vies van menig anti-semitische uithaal en verder is één en één vaak twee. Zo niet voor Komrij:

De Wagner die ik probeerde te identificeren was al op het moment van de identificatie de som van de beelden die talrijke andere mensen van hem hadden gevormd, en van reacties op die beelden…je wist nooit of iemand het over de Wagner van de één had of over de Wagner van de ander…Wagner had dingen gezegd die hij alleen nooit gezegd had maar menselijkerwijs ook nooit had kunnen zeggen, hij koesterde gedachten van anderen, hij had mensen ontmoet die nog geboren moesten worden en voorwerpen gehanteerd die nog uitgevonden moesten worden.

Kortom, velen gaan met zo’n instituut aan de haal. Komrij stelt zich liever de vraag of de muziek goed of fout kan zijn. Het lijkt hem van niet. Kan Wagner met terugwerkende kracht een slecht persoon zijn? Wees er voorzichtig mee. Hij heeft echter niets met de beelden die Wagner hem voorschotelt. Aardse helden en mythische wezens die door de Godenschemering stampen, het is niet aan hem besteed. Siegfrieds moord op de draak Fafner mag zo vervangen worden door een hanengevecht in een karavanserail.

Zo hoor ik Komrij graag. Wagner is één van de meest beschreven personen ooit maar hij weet er in een aantal bespiegelingen toch zijn eigen draai aan te geven. Overigens wordt er een cd meegeleverd met een aantal mooie fragmenten uit zijn opera’s.

Advertenties
2 reacties
  1. Erik Scheffers zei:

    Hoi Koen, ik heb nooit iets over Wagner gelezen, maar ik ben wel een groot fan van zijn opera’s. Ik heb de meeste van zijn opera’s, waaronder de complete Ring des Nibelungen gezien en gehoord in de Stopera. Erg indrukwekkend. Het lijkt er bij Wagner op of de mensheid in twee groepen te verdelen is: zij die zijn muziek geweldig vinden en zij die zijn muziek verschrikkelijk vinden. Ik hoor duidelijk tot de eerste groep. Groet en tot zaterdag, Erik

  2. Koen de Jager zei:

    Ik duidelijk ook tot de eerste groep. Ik heb zijn opera’s helaas nog niet zien uitvoeren, maar heb ze wel vaak gehoord natuurlijk. Ben een groot fan van die muziek. Tot zaterdag!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: