Schaak

0842653fe371f58593878775877444341587343

Schaaknovelle van Stefan Zweig is een kort maar krachtig boek. Het verhaal is eenvoudig, de verteller vaart mee op een oceaanstomer en is getuige van een schaakwedstrijd tussen een onbehouwen, ongeletterde wereldkampioen schaken en een volslagen onbekende die hem uitdaagt.

De onbekende heeft naar eigen zeggen in twintig jaar geen schaakstuk aangeraakt, maar geeft de wereldkampioen geweldig partij. Hoe dat kan, verklap ik niet maar wordt in dit korte verhaal uitgelegd.

De novelle is een absolute aanrader. In kort bestek worden grote thema’s behandeld zoals de obsessie voor een spel (zelfs “schaakvergiftiging” wordt gebruikt), hebzucht, politieke manipulatie en marteling door het Nazi-regime. Daarin verwordt het schaakspel tot een psychologische verslaving, maar fungeert het ook als redmiddel tegen totale waanzin. Wat een mooie tegenstelling. Een tipje van de sluier over deze obsessie voor het schaakspel:

Maar in werkelijkheid wachtte ik…om mijn spel, mijn waanzinnige spel, te vervolgen met een nieuwe partij en nog een en nog een…ik deed van vroeg tot laat niets anders meer…onophoudelijk ijsbeerde ik, terwijl ik over de partijen nadacht, steeds sneller en sneller en sneller heen en weer, heen en weer, en steeds verhitter, naarmate de beslissing van de partij naderde.

Daar klinkt de waanzin al in door. Als de finale partij zijn einde nadert op het stoomschip, en de uitdager denkt gewonnen te hebben eindigt hij ook niet met het gebruikelijke “schaakmat”, maar zegt hij luid:

“Zie zo! Afgemaakt!”

Meer geef ik niet weg, lees het zelf. Ik kende de titel van dit boek, maar wist eigenlijk niet dat het postuum verschenen was, in 1943, een jaar na zijn tragische dubbele zelfmoord met zijn vrouw. Zij stierven in Brazilië, gevlucht voor de nazi’s, gedesillusioneerd over de toestand in Europa.

Vertaling: Ernst van Altena

Advertenties
6 reacties
  1. Mooi hè? Ik heb dit boek een tijdje geleden gelezen en heb me daarna voorgenomen om meer van Stefan Zweig te lezen, maar was dat inmiddels alweer vergeten. Goed om er op deze manier aan herinnerd te worden dat hij een boeiende schrijver is.

  2. Koen de Jager zei:

    Ha ja, ik wist dat je hem had gelezen en heb net je recensie teruggelezen. Dat doe ik nooit van tevoren. Koortsachtig, noem je het en dat is een goede typering. Knap om zoiets in een kort verhaal te vatten, wat een gemis voor het Boekenweekgeschenk…

  3. Marieke zei:

    Ik neem me al lang voor om eens een boek van Stefan Zweig te lezen omdat ik her en der al goede dingen hoorde. Ik denk dat ik me er toch eens aan zal moeten wagen.

  4. Koen de Jager zei:

    Hallo Marieke, dan is dit wel het ideale boek om mee te beginnen. Kort, compact en sterk. veel plezier ermee!

  5. Erna zei:

    Dit boek las ik ooit voor Duits. Toen vond ik het vreselijk, maar dat kan ook met de het vak en de docent te maken hebben. Ik heb het hier nog liggen en ik vermoed dat ik het nu een stuk beter vind.

  6. Koen de Jager zei:

    Ik zou het gewoon in het Nederlands proberen Erna. Lijkt me sterk als je het niks vindt, maar ik ben benieuwd 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: