Viktor Kaisiëpo

23a7be243ee7816593256735967444341587343

Het boek Viktor Kaisiëpo Msn, Een Perspectief voor Papoea is opgetekend door Willem Campschreur en heeft als ondertitel Het verhaal van mijn leven en mijn strijd. Het is het verhaal van een charismatisch man, een leider voor zowel Papoea’s in Nederland als in Papoea zelf, overleden in 2010.

Viktor Kaisiëpo werd geboren in 1948, in het toenmalig Nederlands Nieuw-Guinea. Zijn vader, Markus Kaisëpo werkte in Nederlandse dienst en was direct betrokken bij de ontwikkelingen die snel zouden volgen. Nederland bedacht dat de Papoea’s in sneltreinvaart opgeleid moesten worden om zelfstandig het land te kunnen besturen en Markus Kaisiëpo moest de bevolking hierover inlichten.

Dat liep anders. Nederland stond internationaal zwak en er kwam een dwingend voorstel van de Amerikanen; een tijdelijke overname van het bestuur door de Verenigde Naties, dan een interim-periode onder Indonesië en vervolgens een algemene volksraadpleging in 1969. Hierin kon gekozen worden tussen onafhankelijkheid of aansluiting bij Indonesië. Die volksraadpleging is er nooit geweest. Er werden door Indonesië kiesmannen aangewezen die delen van het volk zouden moeten vertegenwoordigen. Die kiesmannen waren al pro-Indonesië of werden met de dood bedreigd. Het gevolg: bijna 100% kiest voor aansluiting bij Indonesië. Een farce dus en wat erger is, omdat de Verenigde Naties zich niet kunnen veroorloven dat Indonesië het heil bij Rusland gaat zoeken, wordt het geaccepteerd. De papoea ondervindt er tot op vandaag de gevolgen van en dat is het kader van de strijd van Viktor Kaisiëpo.

Het gezin waarin Viktor opgroeit moet naar Nederland verhuizen. Hier gaat hij naar school en groeit hij op. Hij vindt een baan maar uiteindelijk krijgt hij politieke aspiraties. Hij neemt ontslag en besteedt al zijn tijd aan de zaak Papoea. Belangrijk hierin is zijn deelname aan het Russel-Tribunaal. Dit tribunaal bood een platform voor inheemse volken om op te komen voor hun recht. Kaisiëpo leerde breder te kijken dan alleen naar Papoea en zag dat er parallellen te trekken waren tussen de Papoea-problematiek en de Indianen in Amerika en de Inuit in Groenland. Hij opereert steeds meer internationaal en loopt bij de Verenigde Naties de deur plat om aandacht te vragen voor Papoea en de rechten van de bevolking.

In Nederland is hij actief met demonstraties (legendarisch is zijn bestorming van de VARA-studio, gekleed in niets dan een peniskoker) terwijl hij internationaal verschillende stichtingen en overlegorganen opricht. Op Fiji houdt hij zich 3 jaar lang bezig met het klimaat en ziet in dat ook dit onlosmakelijk is verbonden met de leefomstandigheden van inheemse volken.

Deze houding maakt de man Viktor Kaisiëpo zo belangrijk voor de belangen van Papoea en dat komt mooi naar voren in dit boek. Het uiteindelijke doel mag dan een onafhankelijke staat zijn, hij beseft dat dit in een breed verband aangepakt moet worden en er in tijdspannes gedacht moet worden van misschien wel 40 of 50 jaar, of nog langer. Directe onafhankelijkheid leidt nergens toe.

Er moet een kader worden opgebouwd van opgeleide mensen die een land kunnen besturen. Er moet een dialoog komen met Indonesië, waarin gesproken wordt over mensenrechten en gezondheidszorg. Als dat op orde is, en Indonesië hééft daartoe al een verdrag ondertekend, dan is er een basis om op voort te bouwen. Het land moet “ruggengraat’ krijgen. Kaisiëpo over zijn werkwijze:

Iedere Papoea heeft het recht om op te komen voor onafhankelijkheid  en ik heb het recht niet om dat te veroordelen. De Indonesiërs weten dat van mij. Anderzijds zal ik in mijn huidige positie niet moedwillig of provocerend met de Papoeavlag rondlopen want dat is een signaal dat je wilt vechten, de bekende rode lap om de stier mee uit te dagen. Ik moet het principe van de dialoog niet confronterend maar constructief bij de Indonesiërs op tafel leggen en verder praktisch en pragmatisch zijn in mijn uitlatingen.

Dit tekent de man en zijn handelswijze. Hij heeft het over de ontwikkeling van een visie, hoe de Papoea’s als volk en als cultuur kunnen overleven, want daar gaat het om. Er moet een cultuuromslag komen, Papoea’s moeten van passief toekijken actief gaan handelen. Toen duidelijk werd dat Kaisiëpo ongeneeslijk ziek was, kwamen er mensen naar hem toe met de vraag hoe ze nu verder moesten zonder leider. Zijn antwoord: wordt actief, ga wat doen.

De mogelijkheden liggen er namelijk. De hele wereld heeft zich gecommiteerd aan het recht op zelfbeschikking van de Papoea’s. Indonesië heeft de Verklaring over de Rechten van Inheemse Volken ondertekend, waarin staat dat ‘inheemse volken hebben geleden onder historisch onrecht als gevolg van, onder andere, hun kolonisatie en onteigening van hun land, gebieden en middelen’.

Voor de toekomst is er dan ook een Papua Road Map, opgesteld door de (Indonesische!) wetenschapper Muridan Widjojo. Kaisiëpo heeft hier zijn bijdrage aan geleverd en het document geeft aan wat er nodig is om een toekomst voor Papoea op te bouwen. Niet onbelangrijk, het document eindigt met het hoofdstuk Verzoening:

Voor een proces van dialoog en verzoening heb je een aantal voorwaarden nodig. Rust en stabiliteit zijn onontbeerlijk maar daarnaast heb je bijvoorbeeld niet-corrupte rechtbanken nodig…Aan beide zijden moet het besef gaan leven dat er open en eerlijk gepraat moet worden en dat betekent dat de Papoea’s er mee akkoord moeten gaan dat ook aan hen eisen worden gesteld. Ze zijn niet heilig in dat proces. Eén eis zal zijn dat ze niet de hele tijd om onafhankelijkheid vragen terwijl het over verzoening gaat.

Kaisiëpo vraagt hiermee nogal wat van zijn volk maar hij heeft het ook over een kanteling in het denken. Kom vanuit de slachtofferrol en ga aan de slag. Dat kan ook zonder Viktor Kaisiëpo, de mogelijkheden zijn er.

Het is een wat lange bespreking maar het geeft misschien een beetje mijn betrokkenheid aan bij het onderwerp. Ik ben een aantal malen in West-Papoea geweest en heb Viktor Kaisiëpo gesproken en heb hem horen spreken. In dit boek komt goed naar voren wie hij was als activist en als mens en wat zijn visie is. Het is jammer dat hem niet de tijd vergund was om zelf zijn verhaal op te tekenen, ik denk dat het boek dikker was geworden en nog meer aan verdieping had gewonnen. Het is niet anders. Het is een prachtig portret van een inspirerende man die alles in het werk heeft gesteld om de weg te banen voor een prachtige toekomst van een fantastisch land, West-Papoea.

Voor meer informatie over West-Papoea en zijn achtergronden verwijs ik naar:

– Mijn artikel over het boek Een daad van vrije keuze van P.J. Drooglever
– de website van de Stichting Hulp aan Papua’s in nood of HAPIN
– de website van de Stichting Papoea Cultureel Erfgoed of PACE
– de Facebookpagina van de Stichting Pro Papua
– onderstaand filmfragment. Interview met Viktor Kaisiëpo door Evelien Veenhuizen op de
Conferentie Papua Pride 2009 in Utrecht
– fragmenten op youtube over de uitvaartdienst van Viktor Kaisiëpo, o.m. hier

En Viktor? Viktor is er nog. Ik laat hem nog één maal spreken, even voor zijn overlijden:

Het paradijselijk verlangen naar een betere wereld…heeft mij mijn hele leven richting gegeven en ook nu put ik daar kracht uit. Mijn zekerheden komen voort uit de wetenschap dat die wisseling gaat plaatsvinden en dat je daar niet onrustig over hoeft te zijn. We leggen het oude af voor het nieuwe en ik ben er van overtuigd dat die nieuwe wereld komt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: