Kaas

6773ada70b52eae59776e685967444341587343

Kaas is het eerste werk dat ik las van Willem Elsschot. Het is een korte novelle van nog geen honderd pagina’s met een eenvoudige verhaallijn. Het gaat over de brave burger Frans Laarmans, klerk bij de General Marine and Shipbuilding Company. Deze Laarmans leert via zijn broer, die huisarts, is ene mijnheer Van Schoonbeke kennen en hij gaat er regelmatig op bezoek. Nu heeft deze Van Schoonbeke veel vrinden in goede doen en Laarmans kan eigenlijk niet goed aan de gesprekken deelnemen. Hij frequenteert nu eenmaal geen restaurants door heel Frankrijk.

Plots krijgt Laarmans een aanbieding van Van Schoonbeke om vertegenwoordiger in kaas te worden voor een Nederlandse onderneming. Vertegenwoordiger van volvette Edammers voor België en Luxemburg. Hij heeft er oren naar, dat zal zijn positie in de kring van Van Schoonbeke opvijzelen. Hij gaat op gesprek bij de heer Hornstra in Nederland en een contract is snel getekend. Toch had hij even niet op zijn vrouw gerekend, die hem kritisch op een puntje in het contract wijst:

En even daarop vroeg zij waarom ik in het contract had gezet dat ze mij te allen tijden ‘aan de deur konden smijten’. Mijn vrouw is dat zo gewoon. Die noemt kaas tenminste kaas…’Wat betekent “Op initiatief van de heer Hornstra”,’ vroeg zij nu, steeds maar met die vinger op de wond. Initiatief is een van die woorden die mijn vrouw niet verstaat. Initiatief, constructief, en objectief is voor haar precies hetzelfde. En leg nu maar eens uit wat zo’n woord betekent.

Dit tekent Laarmans wel een beetje als tragikomisch karakter. Hij is hals-over-kop een avontuur aangegaan waarvan hij de portee niet overziet. Zijn vrouw is niet gek en zorgt ervoor dat hij zijn betrekking aan de werf aanhoudt tijdens zijn koopmansavontuur. Via zijn broer wendt hij voor ‘de zenuwen’ te hebben en is drie maanden afwezig.

Kort en goed. Er wordt twintig ton aan kaas geleverd en hij moet het zien te verkopen. Hij gaat hard aan de slag. Kantoor inrichten, briefpapier drukken en een naam verzinnen voor zijn onderneming: General Antwerp Feeding Products Association, ofwel GAFPA. O ja, verkopen, het lijkt bjina bijzaak. Hij stelt agenten aan in het land om de kaas kwijt te raken, hij wordt zelfs tot vice-voorzitter van de vakbond gebombardeerd en dan belt Hornstra. Hij komt afrekenen…

Ik verraad niet te veel als ik hier zeg dat het verstandig is dat hij zijn betrekking aan de werf heeft aangehouden, je kan het ook op de achterkant van het boek lezen. Het laatste hoofdstuk is een mooi stukje berusting en geef ik toch maar integraal weer:

Thuis wordt nooit meer over kaas gesproken. Zelfs Jan heeft geen woord meer gerept over de kist die hij zo schitterend verkocht had en Ida is stom als een vis. Misschien wordt de sukkel op ’t gymnasium nog steeds kaasboerin genoemd.
Wat mijn vrouw betreft, die zorgt ervoor, dat geen kaas meer op tafel komt. Pas maanden later heeft zij mij een Petit Suisse voorgezet, van die witte, platte kaas, die niet méér op Edammer lijkt dan een vlinder op een slang.
Brave, beste kinderen.
Lieve, lieve vrouw.

Het is een boek over het opzetten van een onderneming waarin je kan slagen of falen. Geschreven in 1933 maar verrassend actueel. Met vaart en humor geschreven. Voorin staat een uitgebreide opdracht aan Jan Greshoff, die Elsschot indertijd aanmoedigde vooral verder te schrijven na een periode van literaire stilte. Het leek me geen slecht advies.

Advertenties
8 reacties
  1. Koen de Jager zei:

    Ik had het gelezen bij Marc ja, wel toevallig. Mijn keuze voor "Kaas" had in ieder geval niets met die biografie te maken, ik beslis vaak in een seconde over welk boek ik uit de kast trek. Ik heb "Lijmen/Het Been" ook al een tijdje staan, ken ik ook nog niet en Marc is daar enthousiast over dus ik ben benieuwd. "Kaas" leest in ieder geval vlot weg.

  2. Erna zei:

    Ik las "Lijmen/Het been" voordat ik "Kaas" las, en herlas het daarna weer. Beide boeken met plezier gelezen. Heb "Tsjip/De leeuwentemmer" nog ongelezen in de kast staan.

  3. Koen de Jager zei:

    Die ken ik dan weer niet, benieuwd wat je daar van vind dan. Staan de gelezen boeken van Elsschot op je blog of is dat van voor die tijd?

  4. Koen de Jager zei:

    Ok, leuk! Ik heb dezelfde versie van Lijmen/Het been in de kast staan.

  5. Erik Scheffers zei:

    Hoi Koen, ik heb Kaas gelezen in de stripversie van Dick Matena. Ook erg de moeite waard, Erik

  6. Koen de Jager zei:

    Die ken ik dan weer niet. Het is al heel lang geleden dat ik uberhaupt een strip heb gelezen…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: