Kreeftskeerkring

994a658efda72815936636f5267444341587343

De Kreeftskeerkring van Henry Miller is geen vrolijk boek. Het is een rauwe, niets verhullende, autobiografische roman over de tijd dat Miller als verarmde immigrant in Parijs leefde. Het boek werd in 1934 voor het eerst uitgegeven door een kleine Parijse uitgeverij, Obelisk. Het deed nogal wat stof opwaaien door het taalgebruik en de sexuele thema’s die door het hele boek aanwezig zijn. Miller geeft dat op de eerste pagina al aan:

Dit is geen boek. Dit is smaad, laster, eerroof. Dit is geen boek in de gewone zin van het woord. Nee, dit is één voortdurende belediging, een fluim in het aangezicht van de Kunst, een trap tegen het achterste van God, Mens, Lot, Tijd, Liefde, Schoonheid…wat je maar wilt. Ik ga voor je zingen, een beetje vals misschien, maar ik zing toch. Ik zing terwijl jullie kreperen, ik dans op je gore lijk…

Geloof me, dan is de toon wel gezet. Zoek geen plot in dit verhaal. Het gaat over Miller en zijn vrienden of kennissen, dat is maar hoe het uitkomt. Ze werken niet of af en toe, ze eten, zuipen en neuken. Het gaat nergens naar toe, het is er gewoon.

Het boek wordt door de één verguisd, door de ander bewonderd. Het heeft een hele generatie geïnspireerd, je kan het zelfs nu nog teruglezen in de recensies op bijvoorbeeld LibraryThing:

This book changed my life. Made me drop out of college and travel… changed the way I read, write, think. Miller’s Masterpiece. ( )
  vote | flag

Aan de andere kant wordt het boek bekritiseerd door de vrouwonvriendelijke passages. Vrouwen dienen ter bevrediging van de mannelijke lusten in dit verhaal, meer niet.

Aan grote karakterschetsen wordt niet gedaan. Collins, Fillmore, Van Norden en Carl komen en gaan, niet zelden bepaald door aan- of afwezige valuta. We lezen over de belevenissen met Franse en Russische hoeren en “vriendinnen” die voor één of enkele nachten worden meegenomen. Je krijgt een aardig beeld van de omgeving waarin Miller verkeerde:

Ze maakte zich van kant, dat zou ze doen. Maar ja, ze was zo dronken dat ze toen ze uit de taxi tuimelde, begon te huilen en voor iemand haar kon tegenhouden was ze begonnen haar kleren uit te trekken. Zo bracht de chauffeur haar thuis, half naakt en toen Jimmie zag in wat voor toestand ze verkeerde, werd hij zo razend op haar dat hij zijn aanzetriem nam en haar ongenadig op haar donder gaf en dat vond ze nog leuk ook, de sloerie.

Het zijn berichten van de zelfkant van een samenleving aan het begin van de vorige eeuw. Het oeuvre van Miller is populair, hoewel critici het er niet over eens zijn of dat is vanwege de literaire kwaliteit van het werk of omdat de sex er ongecompliceerd in wordt beschreven.

Mij beviel het boek. Het hoeft voor mij niet allemaal mooi en netjes. Als er zo gedacht en geleefd werd mag het ook zo opgeschreven worden. Het leest goed door en van meet af aan is duidelijk dat het geen verhaal met plot is of zoiets en dat mis ik dan ook niet. Het eindigt met een tevreden Miller, mijmerend over de Seine, als een sussende coda na een spetterende symfonie.

Vertaling: John Vandenbergh

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: