Democratie

47b7014af5036f1593841745877444341587343

Parrot en Olivier in Amerika van Peter Carey is een boek van zo’n 460 pagina’s en verhaalt over de bonte gebeurtenissen op de reis van een onwaarschijnlijk duo aan het begin van de 19e eeuw. Leer Olivier-Jean-Baptiste de Clarel de Barfleur de Garmont kennen. Een nuffige Franse aristocraat die op reis wordt gestuurd naar Amerika door zijn familie. Zogenaamd om een verslag te maken over het gevangeniswezen aldaar, in werkelijkheid om de guillotine te ontlopen waar al teveel voorvaderen het hoofd in verloren. Leer ook Parrot kennen, ofwel John Larrit. Ooit in Engeland bij een drukker de duvelstoejager en leerling-graficus bij ene Watkins. Als de drukkers en zetters, inclusief zijn vader, opgepakt worden wegens clandestiene activiteiten, vlucht Parrot met een schimmige, eenarmige Fransman en wordt zijn bediende. Hij reist met hem naar Australië en Frankrijk.

Olivier en Parrot ontmoeten elkaar in Parijs. Parrot heeft een relatie met Mathilde, die een vaardig schilderes is. Hij wordt als secretaris en bediende toegewezen aan Olivier op zijn reis naar Amerika. Aan boord van het schip ontmoet Olivier de bankier Peek, die hem alvast een klein beetje voorbereid op het feit dat er in Amerika iets anders tegen de aristocratie wordt aangekeken:

‘Ziet u, het gaat om het feit dat uw bediende naar beneden wordt gestuurd.’…’Dat zullen de Amerikanen niet nemen,’ zei hij…
‘O, ja. Maar de bediende is uw geboren vijand, een Engelsman.’
‘En u, uw lordschap, bent een aristocraat.’…
Wat staat me te wachten? dacht ik en ik vroeg:’Hoe gaat de bezittende klasse met deze toestand om?’…Hij trok zo’n heftige grimas dat zijn bovenlip niet meer was dan een potloodstreep onder zijn hooghartige neus. ‘Ze ondergaat het,’ zei hij. ‘De plutocraat en de eenvoudige arbeider schudden elkaar bijvoorbeeld op straat de hand…

Dat is even anders dan Olivier het gewend is. Een nieuw land vraagt om nieuwe mores en daar gaan de heren op eigen wijze mee om. Parrot ziet uiteindelijk de mogelijkheden die het nieuwe land hem biedt. Olivier wordt er verliefd, denkt te gaan trouwen maar dat gaat niet door. De aristocratie verliest er definitief zijn grandeur en hij merkt dat er voor succes gewerkt dient te worden.

De relatie tussen Olivier en Parrot begint als meester en bediende. Parrot heeft geen hoge pet op van ‘Lord Migraine’, maar gaandeweg ontwikkelt zich iets van affectie tussen de twee, tot uiteindelijk Parrot Olivier moet opvangen als deze hem gehavend komt opzoeken en ze op voet van gelijkheid staan:

Ik waste zijn haar en ontdekte dat het vol zat met gruis en grind en twijgen en het was zo vies dat het pas bij de derde keer ging schuimen…’Dank je wel, baas Larrit’, zei hij. ‘Graag gedaan,’ zei ik, ook al dacht ik dat in dit speciale geval meneer beter op zijn plaats zou zijn geweest. Ik had een dringende en kinderlijke behoefte hem te zeggen: Ik zal voor u zorgen, te zeggen: Dit is mijn huis, dit is mijn geliefde vrouw, dit is mijn succesvolle onderneming. U kunt hier veilig blijven en schrijven wat u maar wilt.

Het verhaal is los gebaseerd op de reizen door Amerika van Alexis de Tocqueville, de auteur van Democracy in America. De belevenissen van de twee kunnen makkelijk als metafoor worden gezien voor de maatschappelijke ontwikkelingen in die tijd. Oude waarden botsen met nieuwe, van loopjongen tot ondernemer, democratie in wording, het zit er allemaal in. Grappig is dat meestergraveur Watkins uiteindelijk opduikt en met Parrot een onderneming opzet in vogel-gravures die wel de ontstaansgeschiedenis lijkt van de beroemde Audubon-serie.

Dan een puntje van kritiek. Ik vind Carey nogal eens lang van stof met allerlei bijzinnetjes die er feitelijk niet toe doen, vandaar de vele openingen in het eerste citaat. Het mag wat korter en bondiger. Hij kan het wel, want de dialoog waarin het misgaat tussen Olivier en zijn verloofde is wel to-the-point:

‘Dus dat vind jij ook. Dat ik een provinciaaltje ben.’
‘Beter een leven te midden van provincialen dan lijden onder centralisten. Liefste, niet pruilen. Hier zal de grote wereldbeschaving zijn. Frankrijk zal nooit bereiken wat Amerika heeft bereikt.’
‘Dat geloof je zelf niet.’
‘Geloven? Ik weet het zeker.’
‘Je houdt dus vol dat ik een provinciaaltje ben en je wilt me niet meenemen naar Frankrijk.’
“Ja,’ zei ik geërgerd.
‘Welterusten dan, meneer,’ riep ze en ze liep weg de duisternis in.

Voilà, dat loopt. Uiteindelijk wordt de soep niet zo heet gegeten als opgediend en is het een vermakelijk verhaal tussen twee verschillende naturen die elkaar zo af en toe toch weten te vinden.

Vertaling: Hien Montijn

Advertenties
4 reacties
  1. Mooie bespreking. Het fijne van het lezen van de reviews van anderen vind ik, dat je daardoor (als de review goed geschreven is) wel zo’n beetje weet of het jouw boek is of niet. In dit geval durf ik ‘m met een gerust hart van m’n lijst te schrappen (so little time, so many books…..).Dat is anders dan ‘professionele’ reviews (al durf ik hier niet te beweren dat die van jou niet professioneel is!) want die zijn meestal van mensen die beroepshalve lezen, en die lezen dus anders. Deze bespreking is weer zo’n lichtje in de boekenberg, waar ik dankbaar gebruik van maak!

  2. Koen de Jager zei:

    Zo gebruik ik de recensies van medebloggers ook en na verloop van tijd weet je wel ongeveer hoe je die recensies van anderen kunt interpreteren. Dat is idd wat anders dan die van de beroepsrecensenten, dat ben ik met je eens. Het was een aardig boek, maar voor mij niet meer dan dat.

  3. Ik ben een echte fan van Carey sinds het fantastische <i>Oscar and Lucinda</i> en ga dit zeker lezen. Het staat al een tijdje in de kast.

  4. Koen de Jager zei:

    Daar hoor ik ook goede verhalen over en hij is natuurlijk niet voor niets een dubbele Booker-prize winnaar. Misschien waren mijn verwachtingen daardoor iets te hoog voor dit boek..

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: