Asjer Lev

00c6154ff73d1335935782f5951444341587343

Ik kocht Mijn naam is Asjer Lev van Chaim Potok in een opwelling op een boekenbeurs. Paar euro, op de stapel en verder sneupen. Keurig invoeren in het bestand, plekje in de kast en we zien wel.

Het boek is net dichtgeslagen en ik zinder nog een beetje na. Dit had ik niet verwacht. Ik verwachtte eigenlijk niets want ik had slechts summier de tekst op de achterkant doorgenomen. Zo gaat dat soms.

Asjer Lev is een jongen met een talent. Hij kan tekenen. Zijn vader is een orthodoxe Jood die veel op reis is voor de rebbe (chassidisch leider). Hij vindt die tekenmanie van zijn zoon maar niets en maant hem telkens tot grotere ijver op school. Vader is een gerespecteerd man en kan zich geen flierefluitende zoon permitteren.

Nu gooit Asjer Lev er wel eens met de pet naar. Hij komt liever in de winkel van een gevluchte Russische Jood, Joedel Krinsky. Daar kan hij tekenspullen kopen en kan hij praten. Dat kan hij niet met zijn ouders. Vader is druk met zijn werk, moeder is ziek geworden na de dood van haar broer en vervalt tot apathie. Asjer Lev staat alleen en tekent wat hij voelt. De voorstellingen worden steeds wranger en de botsingen met zijn vader frequenter. Waar de kiboed aw (eerbied voor de vader) in hoog aanzien staat is de volgende scene geen kleinigheid in het gezin en een stap naar een onafhankelijke Asjer Lev:

‘Ik wou dat je eens ophield met dat tekenen. Ik dacht dat we die malligheid nu wel hadden gehad.’
‘Arjeh’, zei mijn moeder.
‘Arjeh, Arjeh,’ zei mijn vader. ‘Wat nou, Arjeh, Rivkeh? Mijn zoon zit de hele dag te tekenen in plaats van te leren. Het lijkt nergens naar.’
‘Noem het geen malligheid meer,’ zei ik.
Ze draaiden zich langzaam om en keken me aan.
‘Noem het alstublieft geen malligheid meer, papa,’ zei ik. Ze staarden me in doodse stilte aan. Mijn vaders gezicht verstrakte. Ik zag hem slikken. Mijn moeder werd bleek.

Er onstaat langzamerhand een beklemmende sfeer in de relatie tussen Asjer Lev en zijn ouders. Ze houden van elkaar maar begrijpen elkaars wereld niet. Asjer Lev mag uiteindelijk in de leer bij een kunstenaar, Jacob Kahn. Hij groeit als schilder en mag exposeren. Als blijkt dat er naakten tussen zitten komen zijn ouders niet kijken.

Asjer Lev gaat ook op reis. Hij bezoekt Florence, Rome en Parijs. In de laatste stad schildert hij zijn meestwerken, De Kruisiging I en II. Probleem is alleen dat de hoofdfiguur hierop zijn moeder is, afgebeeld met al haar kwellingen en angsten (afbeelding op de voorkant van het boek hierboven). De kruisiging afbeelden voor een orthodoxe Jood is het werk van sitra achra (satan). Laten juist die werken door een museum gekocht zijn. Het leidt tot een climax op zijn laatste tentoonstelling waar zijn ouders nu wel komen kijken. Er staan immers geen naakten…

Het is een boek over tradities, over conflicten, over onthechting en over liefde. De strijd van Asjer Lev om vast te houden aan zijn kunst, om niet los te geraken van zijn geloof. De strijd van zijn vader die hecht aan zijn tradities en de liefde voor zijn zoon die op eigen wijze met tradities om gaat, de strijd van zijn moeder die vergeefs probeert te middelen…Asjer Lev probeert het ook voor zichzelf op een rij te zetten:

Ik herinnerde me mijn vader toen mijn moeder ziek was. Hij werd verscheurd door haar ziekte, maar ook door het feit dat hij niet meer voor de rebbe kon reizen. Ik had die verscheurdheid nooit begrepen. Nu vroeg ik me af of dat reizen soms meer voor hem betekend had dan alleen maar een manier om God in de wereld te brengen. Was dat reizen een onbewuste manier van boetedoening?…Zou de boetedoening van mijn grootvader door alle generaties van zijn familie heen zijn blijven bestaan? Had hij onbewust de drang om boete te doen doorgegeven aan zijn kinderen en die weer aan hun kinderen?

Hij komt er zelf ook niet uit en dat is prima voor het verhaal. Ik heb het ademloos uitgelezen. Het gaat over een milieu waar ik niet bekend mee ben en het is handig dat er een verklarende woordenlijst bij zit. Maar het belangrijkste is de heldere en krachtige taal waarin het verhaal en de karakters worden neergezet door Potok. Zowel van Asjer Lev en zijn ouders, maar ook van Jacob Kahn, van wie je hoopt dat hij de honderd haalt.

Advertenties
7 reacties
  1. Fantastisch boek, hé? Ik heb het meer dan 20 jaar geleden gelezen, maar het is één van mijn favorieten aller tijden. Wist je dat er een vervolg is, The Gift of Asher Lev? Weliswaar niet zo goed als het eerste deel, maar toch ook weer de moeite waard.

  2. Koen de Jager zei:

    Ja, ik had het idd gezien, die zal ik ook nog wel eens lezen. Dit was in ieder geval een aangename verrasssing

  3. Ja mooi hè. Ik heb het ook al jaren geleden gelezen en was toen ook zo overdonderd. Ook erg mooi van Potok: Uitverkoren, over twee opgroeiende jongens in New York, wiens vriendschap leidt tot een botsing tussen het streng orthodoxe en het meer vrijzinnige jodendom.

  4. Koen de Jager zei:

    Ik kan nog even vooruit, er staan nog 16 titels achter op het boek. De Familie Slepak en Davita’s Harp bijv. heb ik ook wel van gehoord. Dat is wel het mooie van lezen, gedachtenloos een boek meenemen, er ooit maar eens in beginnen en dan zo verrast worden!

  5. Ja dat zijn mooie ervaringen, boeken die je in een opwelling meeneemt bij de Slegte of op een boekenmarkt, en die dan goudmijntjes blijken te zijn…

  6. Koen de Jager zei:

    Ja, leuk stuk! Ik heb net Davita’s Harp binnen dus Potok is voor mij ook wel een blijvertje. Ik vind het juist zo geweldig dat je "bij toeval" op zo’n juweeltje kan stuiten. Had natuurlijk wel eens van Potok gehoord, maar eigenlijk een beetje toevallig meegenomen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: