Geraas

ae2ff3a951a3a87597859515551444341587343

Tja, en dan heb je Het geraas en gebral (The sound and the fury) achter de kiezen van William Faulkner. Het is, net als bijvoorbeeld Ulysses van James Joyce, een boek waar wel tegenop gekeken wordt vanwege de moeilijkheidsgraad. Voor een deel is dat terecht, maar het is maar hoe je er mee om gaat. Kom ik op terug.

In grote lijnen gaat het boek over het verval van de familie Compson, een familie uit het zuiden van de Verenigde Staten. Dat verhaal bestaat uit vier hoofdstukken en ieder hoofdstuk vertelt vanuit een ander perspectief. Bindende factor is dochter Caddy. Haar broers Benjy, Quentin en Jason kunnen het niet velen dat hun zuster er vandoor gaat met een manspersoon.

Het eerste hoofdstuk wordt verteld vanuit het perspectief van Benjy. Hij is zwakbegaafd en hangt aan zijn zuster. Hij heeft geen coherente gedachtenstroom en dat is voor Faulkner aanleiding om de stream-of-consciousnesstechniek ten volle te benutten. Dat wil zeggen dat er geen chronologisch verhaal volgt, maar dat het gevoel en de stemmingen van Benjy de boventoon gaan voeren. Gevoelens van nu worden afgewisseld met herinneringen en dat maakt het soms lastig om te lezen. De lezer wordt in dit hoofdstuk wel enigzins geholpen door Faulkner met cursief gedrukte passages bij een overgang naar een herinnering. Een ander houvast zijn de verschillende zwarte verzorgers van Benjy. Zij figureren in bijna iedere herinnering en brengen zo wat orde in de ogenschijnlijke chaos. Een prachtig stukje is de parfum-scene. Een houvast voor Benjy is de geur van Caddy. Zij ruikt naar bomen. Als Caddy parfum gaat gebruiken is dat houvast weg. Hij moet huilen maar kan haar niet duidelijk maken waarom. Een mooi mini-drama, geschreven vanuit Benjy zelf:

…Caddy opende de deur. ‘Zo, Benjy,’ zei ze. Ze keek me aan en ik ging en ze sloeg haar armen om me heen. ‘Heb je Caddy weer gevonden,’ zei ze, ‘Dacht je dat Caddy weg was.’
Caddy rook als bomen.
We gingen naar Caddy’s kamer..’Nou, Benjy. Wat is er.’ zei ze. ‘Je moet niet huilen. Caddy gaat niet weg. Kijk eens.’ zei ze. Ze nam het flesje en haalde de stop eruit en hield het bij mijn neus. ‘Zoet. Ruik maar. Lekker.’ Ik ging weg en ik hield niet op en ze hield het flesje in haar hand en keek me aan.

Hoofdstuk twee gaat over de student Quentin. Hij is depressief en kan ook niet omgaan met de verhouding van Caddy. Het hoofdstuk is in feite een lange inleiding tot zijn zelfmoord. Hij begeert zijn zuster voor zichzelf en voor zijn broer. Hij beseft dat de intimiteit tussen familieleden voorbij is en kan dat niet verkroppen. Maarten ’t Hart geeft aan in zijn boek De som van misverstanden dat je zijn zelfmoord nooit kan aanvaarden als je niet eerst de Benjy-sectie hebt gelezen. Dat komt doordat bij Benjy alle gebeurtenissen onder een vergrootglas liggen. Hij kan het niet in perspectief plaatsen. Bij Quentin komen deze gevoelens terug en gecombineerd met zijn depressie leidt dat tot een onvermijdelijk einde. Faulkner illustreert dat nog eens mooi door steeds te vermelden dat er klokken slaan als voorbode van wat komen gaat:

Het klokkespel begon weer, het halve uur. Ik stond in de buik van mijn schaduw en luisterde naar de slagen die met tussenpozen en rustig hoog in het zonlicht te midden van de roerloze kleine bladeren weerklonken…De klokken zwegen. Ik ging terug naar het postkantoor, mijn schaduw in het plaveisel vertrappend.

Hoofdstuk drie wordt verteld vanuit Jason Compson. Een verdorven persoon die voor Faulkner het absolute kwaad vertegenwoordigde. Hij is slechts belust op geld. Dit hoofdstuk is makkelijker te verteren dan de voorgaande twee en dat geldt ook voor het laatste hoofdstuk, waar verteld wordt vanuit de zwarte slaaf van de familie.

Hoe ga ik nu zo’n lastig boek te lijf? Eigenlijk vrij ongedwongen. Het helpt om het Faulkner-hoofdstuk te lezen uit De som van misverstanden van Maarten ’t Hart. Dan ben je op de hoogte van de moeilijkheden van met name de eerste twee hoofdstukken maar heb je meteen je referentiepunten te pakken. Ik las pas na dit boek de recensie van Marc van Oostendorp op Las! en daar staat een mooie link naar een pagina waarin je kan spelen met de chronologie van het verhaal. Erg nuttig.

Ik heb dat echter niet gebruikt. Ik begin te lezen en ga mee met de sfeer van het verhaal. Soms is het verwarrend, maar als je de personages in gedachten houdt van waaruit geschreven wordt dan valt het uiteindelijk wel mee. Resumerend: ik ben enthousiast maar moet meer van Faulkner lezen om zijn werk ten volle te waarderen, omdat hij vaak in andere boeken terugkomt op personages of gebeurtenissen. Zijn oeuvre is doorwrochter dan menigeen denkt. Dat maakt de uitdaging des te groter; ik heb Terwijl ik al heenging al in de kast staan. Omdat het wiel niet meedere malen uitgevonden dient te worden is deze bespreking schatplichtig aan Marc van Oostendorp en Maarten ’t Hart. Dank daarvoor.

Advertenties
4 reacties
  1. Krijg nu wel veel zin in dit boek van Faulkner! :-)Uit het boek van Maarten ’t Hart (De som van misverstanden) heb ik ook al menig titel op mijn lijstje gezet maar het mooiste daaruit vind ik het eerste stuk ‘De terugkeer naar het heden’ over zijn leesverslaving. Als ik wel eens in een ‘leesdip’ zit dan lees ik dit stuk weer eens en krijg ik vanzelf weer zin om te lezen! Het leesplezier spat werkelijk van de bladzijden af.

  2. Koen de Jager zei:

    Ik durf ook nog niet aan Ongewenste zeereis te beginnen van ’t Hart want dan wordt mijn wensenlijst nog weer zoveel groter ben ik bang…Te veel boeken, te weinig tijd 😉 Faulkner is de moeite in ieder geval wel waard!

  3. ‘Het eeuwige moment’ is er nog zo één. Met o.a. een prachtig (en lang!) essay over Dickens. Dan wil je gelijk (weer) alles van Dickens gaan lezen….

  4. Koen de Jager zei:

    Bedankt voor de tip. Ik ken aardig wat van Maarten ’t Hart maar die nog niet. Toevallig heb ik dit jaar die Dickens-cassette aangeschaft van Brilliant Books, dus ik heb nog wat voor de boeg. Ben net in de Kerstverhalen begonnen…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: