Deelder

9e179d94cb7acec5932307a5251444341587343

Van mijn lief kreeg ik onlangs de dichtbundel Vrijwel alle gedichten van Jules Deelder. Dat was attent van haar want ik had mij maanden terug pas één maal laten ontvallen dat ik de man hoog acht om zijn tomeloze spraakwatervallen en ingevingen. Nu mag ik graag zo nu en dan een dichtbundel ter hand nemen om met mate enige gedichten tot mij te nemen.

Die savoureer ik, laat mijn gedachten erover gaan en ga weer over tot de orde van de dag.

Dat ligt bij Deelder toch wat anders. Hier valt niets te savoureren. Hier stap je in en je dendert meteen vooruit. Ik ben natuurlijk bekend met zijn optredens, zijn accent en zijn voorkomen. Als je zijn gedichten leest neem je dat mee en eerlijk gezegd is dat een voordeel. Kom ik zo op terug.

De gedichten variëren van eenregelige zinnetjes tot onafgebroken, paginalange spraakwatervallen. Soms zijn de gedichten als een compositie neergezet, schuin onder elkaar, soms staat er een zinnetje onderaan een witte pagina. Veel gedichten hebben de Deelder-schwung; sfeerscheppend, maar met twist op het eind, als een verlengde haiku. Een voorbeeld is De Tiende Mei:

Het was een stralende dag
Toen de oorlog uitbrak
Velen volgden vanaf het dak
De luchtgevechten om de stad
Waarbij men aanvankelijk
Slechts aan manoeuvres van
De eigen luchtmacht dacht
Die vanwege de bij leven
Reeds legendarische dubbel
Gestaarte Fokker G1 jager
Door menigeen onverslaan-
Baar werd geacht tot men
De eerste Messerschmitt’s
In actie zag die als valken
Door het luchtruim jaagden
Op alles dat zich boven
De aarde waagde – maar toch
Het mocht oorlog zijn zoveel
Het wilde – dat mooie weer

Pakte niemand ons meer af.

Werkelijk subliem is het Portret van Olivia de Haviland. Een gedicht van mitrailleur-achtige proporties: 892 korte zinnen die op je afgevuurd worden over 27 pagina’s. Hier heb ik Deelder’s beeld niet bij nodig, dit verhaal doet zelf zijn werk. Waar het wel een voordeel is om hem te horen spreken zijn de ultrakorte gedichten:

Hoort! Zegt het voort!

Atlas Ruimt Op!

Daar kan ik niet zo veel mee, maar met zijn tongval in mijn achterhoofd gedoog ik ze. Gelukkig is het merendeel een mooie maalstroom van woorden en vondsten. Naast bekende thema’s als de oorlog en de jazz zitten er verrassende, haast lyrische, gedichten tussen.

’s Nachts hoor ik
In het donker soms
Het huilen van
Een laatste wolf
De laatste wolf die
Hier nog rondloopt
De allerlaatste
In z’n soort
Onrustig doolt hij
Door de tuinen
Z’n jachtgebied om-
ringd van huizen
Hij is een jager
En zichzelf ten prooi
Hij is de laatste
En gezien nog nooit

Vooruit, hier sta ik dan af en toe even bij stil, om vervolgens door te denderen met het volgende gedicht, het bekende

Jazz is, Jazz leeft, Gebeurt, Beweegt, Jazz neemt, Jazz geeft, Jazz weet, Jazz spreekt

enz. enz. enz. Het is een bundel om regelmatig uit de kast te pakken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: