Kleine keizer

03f0278c881bb2359376e6f5741444341587343

Ik voelde mij sinds vorig jaar licht bezwaard nooit wat van Martin Bril te hebben gelezen. Dat maak ik bij deze goed. Precies een jaar na zijn dood kocht ik De Kleine Keizer. Het is een bundeling van verhalen die deels zijn verschenen in het Belgische dagblad De Morgen en in de Volkskrant.

Het zijn verhalen en anekdotes over een passie, Napoleon. Om zo’n onderwerp in een boekje van 193 pagina’s te beschrijven dwingt je tot fragmenten. Volledigheid is onmogelijk, maar volledigheid hoeft ook niet.

Bril wandelt aan de hand van een aantal thema’s en specifieke gebeurtenissen door het leven van Napoleon. Zo heeft hij het over Napoleon, gedefinieerd door de stilte om hem heen:

De stilte rond Napoleon.

Niemand durft iets te zeggen. Iedereen wacht op hem, altijd. En op heel wat schilderijen is die stilte ook te zien. Napoleon in Egypte. Zijn officieren op een afstandje. Napoleon bij Austerlitz: dommelend op een stoel bij een kampvuur. Zijn officieren op eerbiedige afstand…Alleen, en niet alleen, eenzaam tot in de kern…Een man, gedefinieerd door de stilte om hem heen – meesterlijk vind ik het.

Bril noemt verschillende schilderijen bij naam en ik heb ze allemaal opgezocht, het verhaal gaat zo meer leven. Hieronder het schilderij dat volgens de overlevering het meest op hem lijkt en één van de zeldzame afbeeldingen met een zweem van een glimlach. Hij heeft het verder over Napoleon in Gorinchem, over zijn vrouwen Josephine en Marie-Louise, zijn verbanningen naar Elba en Sint-Helena, over de Slag bij Waterloo. Maar hij haalt ook onbekendere verhalen naar boven, over de Nederlander Dirk van Hogendorp die zich in de hofhouding van Napoleon weet te wurmen, of over de koning van Rome, Napoleons zoon, die al vroeg aan de tering bezweek.

Bril komt met veel weetjes. Vizier, een wit paard van Naopleon, is nog steeds in opgezette vorm te bewonderen in het Musée de l’Armée in Parijs. Van de hoeven van Marengo, het paard waarop hij van en naar Moskou zou zijn gereden, maakten de Engelsen asbakken. Die dingen staan nog steeds in Buckingham Palace. Je hebt er niks aan maar ik vind het leuk om te weten.

Bronvermeldingen staan niet in het boek, we moeten Bril op zijn blauwe ogen geloven. Als hij schrijft dat Napoleon op weg naar Elba in een herberg gevonden wordt, zachtjes snikkend in een hoekje van de gelagkamer, dan moet hij dat hebben uit één van de honderden boeken die hij heeft gelezen over dit onderwerp. Hij krijgt het voordeel van de twijfel.

Soms is Bril breedsprakig. Als hij zegt dat er veel horeca op de Napoleonsbaan zit volgt een hele verhandeling over een brief van een administrateur van Feijenoord die in één van de uitspanningen aan de muur hangt. Geen idee wat het toevoegt. Ook spreekt hij zichzelf soms tegen, zoals op pagina 44:

Napoleon was een man van de zee, of op zijn minst een man van eilanden.

Veertien regels later, dezelfde pagina:

Hij was als eilander een man van het land, en helemaal niet van het water.

Maar laten dit kleine kanttekeningen zijn (vooruit, nog één op blz 133, “de wieg waarin de zoon van Napoleon werd geboren staat tentoongesteld” – dat zal een flinke wieg geweest zijn), ik heb mij toch prima vermaakt met dit luchtig werkje. Extra leuk voor mijzelf is dat Bril een ceremonie bijwoont bij Quatre-Bras, ter nagedachtenis aan de Nederlandse inbreng aan Engelse zijde, waar een oude bekende uit mijn diensttijd in Duitsland bij de Huzaren van Boreel, luitenant-kolonel Johan, een toespraak houdt. Alleen daarom al mag dit boek niet meer uit mijn kast.

Als mensen nog tips hebben voor onmisbare Napoleonboeken (er zijn er nogal wat) dan hoor ik het graag.

napoleon-study[1]

Jacques-Louis David: Napoléon dans son cabinet de travail aux Tuileries

Advertenties
2 reacties
  1. Boekenwijs zei:

    Dit boek staat al een tijdje op m’n verlanglijstje. Boeken van Martin Bril heb ik nog nooit gelezen, maar zijn columns in de Volkskrant las ik altijd (toen ik de Volkskrant had). Binnenkort toch echt maar eens aanschaffen.

  2. Koen zei:

    Dit was ook mijn eerste "Bril". Lees zelf weinig columns maar dit leek me een aardige opmaat. Krijg wel zin om meer over Napoleon te lezen door dit boek, maar ’t zal (denk ik) geen passie worden..<br/><br/>groet,<br/><br/>Koen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: