Graan

13b1d0d8b59030559344e785767444341587343

J.D. Salinger is ons ontvallen op 27 januari 2010. De media bericht daarover en toen kwam ik zijn bestseller The Catcher in the Rye tegen, ofwel De Vanger in het Graan. Ik kende de titel maar had er nooit naar omgekeken. Ik vond het wel een vreemde titel en onlangs zag ik een nieuwe uitgave in de winkel liggen en kon de verleiding weer eens niet weerstaan.

Het gaat om Holden Caufield. Die spreekt vanaf de eerste regel de lezer toe op een manier die je niet meer los laat:

Als je het echt allemaal wilt horen, dan wil je waarschijnlijk eerst weten waar ik geboren ben en wat een waardeloze jeugd ik heb gehad en wat mijn ouders allemaal gedaan hebben voordat ze mij kregen en meer van dat soort sentimentele gelul, maar eerlijk gezegd heb ik geen zin om het daarover te hebben.

Pats! Dan wil ik meteen verder lezen. Hij vertelt dat hij van school is getrapt. Teveel onvoldoendes en hij voert niks uit. Hij zegt wat mensen gedag en gaat zijn spullen van zijn kamer halen. Tussendoor geeft hij beschrijvingen van het leven op school, staat hij stil bij zijn jongere, aan leukemie overleden, broer en ligt hij in de clinch met zijn kamergenoot. Als dat uitloopt op een gevecht besluit Holden ’s nachts de school al te verlaten.

Hij vindt een klein hotel en wil eigenlijk mensen spreken. Hij twijfelt of hij zijn jongere zus Phoebe zal bellen of een vroegere vriendin voor een afspraak. Het wordt allemaal niets en hij belandt in het treurige nachtclubje van het hotel. De dames die daar zitten moeten hem niet en uiteindelijk belandt hij op zijn kamer met een prostituee. Er gebeurt vervolgens niets, behalve dat zij hem meer geld afhandig maakt dan hij had afgesproken. Daarvoor incasseert hij een flinke mep van haar handlanger.

Hij verlaat het hotel en slaat aan het zwerven. Belt een vriendin om naar de matinee te gaan en moet flink wat tijd op straat zoek brengen. Ze komt opdagen, ze bezoeken de voorstelling en gaan nog even naar de ijsbaan. Uiteindelijk weet Holden het afspraakje te verstieren door haar weinig galant mee te delen dat ze een ontzettende trut is. Sally kwaad, Holden spijt, maar te laat natuurlijk.

Hij mag zichzelf weer gaan vermaken. Hij weet ook niet hoe en pakt maar weer een film. ’s Avonds verdwijnt hij in bars en klampt links en rechts vage bekenden aan om er een gesprek mee aan te knopen. Hij wordt stomdronken en belt ’s nachts Sally uit haar slaap. Zij wimpelt hem af en hij gaat naar buiten, de koude nacht in. Uiteindelijk gaat hij stiekem naar huis om Phoebe, zijn zusje te spreken. Zijn ouders zijn er gelukkig niet. Hij maakt haar wakker en vertelt dat hij weg gaat, naar het Westen, een baan zoeken. Voor de korte termijn leent hij wat geld bij haar, belt een oud-leraar op om er te overnachten en vertrekt. Die oud-leraar blijkt een ongezonde belangstelling te hebben voor oud-leerlingen dus hij kan weer gaan zwerven. Hier begint hij ziek te worden; hij zweet en praat met zijn overleden broertje Allie. Uiteindelijk spreekt hij met zijn zusje af dat hij naar huis komt.

Tot zover het verhaal. Er gebeurt niet zo heel veel. Er wordt een verhaal verteld door iemand die van school wordt gestuurd, hij zwerft wat rond, is ongelukkig in zijn contacten, laat zichzelf gaan in de stad en keert terug naar huis. Toch werd het boek een bestseller.

Zoals boven beschreven werd ik ook meteen het verhaal ingezogen. De verteltrant is lekker direct. Het boek is eigenlijk een aanklacht tegen de gevestigde maatschappij, haar normen en waarden. Het woord “schijnheilig” is hierbij het sleutelwoord. Ik heb niet geturfd hoe vaak dit woord voorkomt maar het wordt vaak gebruikt. De mensen die Holden tegenkomt zijn in de regel imbeciel, schijnheilig, uitsloverig en zakkerig. Een kleine proeve van de toon van het verhaal, dat gaat over de pianist van een nachtclub:

Ik weet niet precies welk nummer hij zat te spelen toen ik binnenkwam, hij zat het grondig te verpesten. Hij speelde allemaal van die godgeklaagd uitsloverige riedels in de hoge noten…Maar je had het publiek moeten horen toen hij klaar was. Je was over je nek gegaan. Ze braken de zaal af. Het waren precies dezelfde imbecielen die in de bioscoop met van die lange uithalen zitten te lachen om dingen die totaal niet grappig zijn. Ongelogen, als ik pianist was of filmster of zoiets, en al die idioten zouden me geweldig vinden, dat zou ik verschrikkelijk vinden.

Het verhaal heeft vaart, de hoofdpersoon iets sympathieks en vooruit, het geeft mij enige herkenning. Ik voer, net als Holden, niet graag gesprekken die nergens over gaan (weerpraatjes bij de kapper zijn mij nog immer een gruwel). Ik heb alleen nog niet overwogen me als doofstom voor te doen om deze gesprekken te ontlopen. Holden wel.

Ik moet het boek eigenlijk nog in het Engels lezen. Holden gebruikt veel termen die regelmatig terugkomen, zoals “ik bleef er zowat in” of “maar echt”. In de Nederlandse vertaling van Johan Hos werkt dat prima maar het maakt me wel nieuwsgierig naar de Engelse versie.

Ik dacht er even over om de titel van het boek nog te verklaren maar dat laat ik lekker zitten. Ga dit heerlijke boek vooral zelf lezen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: