Romantiek

aee3582c04ae0d959784b385451444341587343

Ik moest mijzelf er even toe zetten om aan Jane Eyre te beginnen van Charlotte Brontë. Volgens mij sta ik niet bekend om mijn hoogromantische inborst, alhoewel beekjes mij niet genoeg kunnen murmelen en het uitspansel mij niet purper genoeg kan zijn. Toch heb ik mij aan dit, naar verluid, hoogromantisch meesterwerk gezet en daar heb ik voorwaar geen spijt van.

Jane is een wees en is opgenomen in het gezin van de familie Reed. Daar is de familie niet blij mee, maar moeder heeft dit nu eenmaal beloofd aan vader op zijn sterfbed. Ze wordt als een Assepoester overal voor ingezet en ondervindt alleen maar spot en nijd. Als ze naar kostschool wordt gestuurd moet ze daar haar plek zien te veroveren. Het regime is streng en puriteins; slecht eten, hard werken en vernederingen behoren tot de dagelijkse kost. Uiteindelijk weet ze er lerares te worden maar het voldoet niet. Jane wil meer zien en ze plaatst een advertentie. Zo komt ze terecht als gouvernante op het landgoed Thornhill. Zij moet voor de opvoeding zorgen van Adèle, wiens voogd, mijnheer Rochester, vaak afwezig is maar sinds de komst van Jane zijn neus meer en meer laat zien.

Zoals dat hoort in oude Engelse landhuizen is het er niet pluis. Af en toe klinkt er een vreselijke gil door het huis. Het bed van Rochester staat in brand en Jane ziet ’s nachts iemand in haar kamer staan. Toch wil ze er aanvankelijk niet weg. Ze kan goed opschieten met het personeel, Adèle is dol op haar en ze gaat zich meer en meer hechten aan Rochester. Dat is uiteindelijk wederzijds en het gaat zover dat Jane ten huwelijk wordt gevraagd. Ze stemt toe en toch gaat het huwelijk niet door. Dat heeft natuurlijk alles te maken met het geheim van Thornhill maar dat doen we hier maar niet uit de doeken.

Jane vertrekt en laat Rochester wanhopig achter. Jane is net zo wanhopig. Ze heeft niets meer en moet op de heide overnachten. Uiteindelijk wordt ze geholpen door het gezin Rivers. Ze krijgt een baan als lerares en het tij keert ten goede. Er blijken onvermoede familiebanden te bestaan, ze erft een som geld en is de onafhankelijke vrouw die ze uiteindelijk wilde zijn. Toch kruipt het bloed waar het niet gaan kan en ze vertrekt weer. Op zoek naar Rochester, die ze nooit heeft kunnen vergeten.

Bovenstaande biedt natuurlijk mogelijkheden te over voor een romantische sfeerroman, maar Jane Eyre is veel meer dan dat. Het draait om de zoektocht naar onafhankelijkheid van een vrouw. Dat gaat met vallen en opstaan, want Jane heeft twee verschillende kanten. Als meisje geeft ze al een volwassen reactie na de doodsangsten die ze heeft uitgestaan na een opsluiting in de rode kamer:

“Ik ben blij dat u geen familie van mij bent. Ik zal u nooit meer tante noemen zolang ik leef. Ik zal u nooit komen opzoeken als ik groot ben, en als iemand mij vraagt wat ik van u vind en hoe u mij behandeld hebt, zal ik zeggen dat ik misselijk word als ik alleen al aan u denk en dat u mij ellendig en gemeen behandeld hebt.”

“Hoe durf je dat te zeggen, Jane Eyre?”
“Hoe ik dat durf, mevrouw Reed, hoe ik dat durf? Omdat het de waarheid is.”

Die volwassenheid en standvastigheid laat ze later ook zien, soms tot wanhoop van anderen. Toch heeft ze ook een andere kant. Ze kan zich ook laten meeslepen door haar gevoel:

“Mijn toekomstige echtgenoot was bezig mijn hele wereld ter worden en meer dan de wereld, haast mijn hoop op de hemel. Hij stond tussen mij en iedere gedachte aan godsdienst, zoals een zonsverduistering tussen de mens en het volle zonlicht. Ik kon in die dagen God niet zien vanwege Zijn schepsel, van wie ik een afgod had gemaakt.”

Die worsteling zorgt voor een mooi spanningsveld door het hele verhaal heen. Voor de fijnproevers zitten er de nodige symboliek en subtiliteiten in het boek. Het huis waarin ze het naar haar zin heeft als gouvernante maar dat ze uiteindelijk wanhopig verlaat heet niet voor niets Thornhill. De plek waar ze uiteindelijk rust vindt en waar ze geld erft heet niet zomaar Marsh End (einde van het moeras). Uiteindelijk komt Jane gelouterd uit het verhaal en ze is bepaald niet de enige. Lees daarvoor het verhaal en laat je onbekommerd meeslepen. Ik vertrek vast naar de Woeste Hoogte van zus Emily Brontë.

Advertenties
2 reacties
  1. Anna van Gelderen zei:

    Dit was de favoriete roman van mijn overgrootmoeder. Nederlands was (naast het Fries) de enige vreemde taal die ze beheerste en de titel sprak ze dus uit als <i>Jaane Eere</i>.<br/>Zelf las ik dit boek voor het eerst als 15-jarige en toen ik het later op de universiteit echt moest bestuderen vond ik het nog mooier. Bijzonder hè, zo’n boek waar je op meerdere niveaus van kunt genieten?

  2. Koen zei:

    Grappig, het was ook de favoriet van wijlen mijn grootmoeder. Leek mij altijd een beetje een "vrouwenboek", net als Wuthering Heights van haar zus. Marc stelt in zijn blog "Las!" dat Wuthering Heights uiteindelijk een mensenboek is en daar sluit ik me bij aan voor wat Jane Eyre betreft. Juist door die niveau’s vond ik het een uitstekend boek en Wuthering Heights schijnt net zo goed in elkaar te zitten als ik het nawoord moet geloven dus ik ben benieuwd.<br/><br/>groet,<br/><br/>Koen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: